عرفان و حکمت
عرفان و حکمت در پرتو قرآن و عترت
تبیین عقلی و نقلی عرفان و حکمت و پاسخ به شبهات
صفحه‌اصلیدانشنامهمقالاتپرسش پاسختماس با ما

آیةالله العظمی حاج سید علی آقا قاضی طباطبائی

تغییر عنوان از: علامه قاضی
انتشار: پنج‌شنبه ۲۴ شوال ۱۴۳۵- بروزرسانی: شنبه ۲۷ ربیع‌الاول ۱۴۳۹

آیةالله‌ العظمی علامه سید علی آقا قاضی طباطبائی تبریزی، فقیه، حکیم و عارف کم نظیر و بزرگ شیعه و اسلام،است.

همین سلسله مرحوم آقای قاضی - مجموعه این بزرگواران که از مرحوم حاج سیدعلی شوشتری آغاز می شود - همه شأن مجتهدان تراز اول بودند.…از لحاظ معانی سلوک و عرفان و مانند اینها هم از افرادی است که عرض کردم حداقل این است که بگوییم کم‌نظیر (است)، یعنی واقعاً شخصیت ایشان برجسته است

فهرست
  • ↓۱- منابع تحقیق
  • ↓۲- ولادت
  • ↓۳- شجره نامه
  • ↓۴- تحصیلات
  • ↓۵- استادان آیةالله‌ العظمی قاضی در تبریز
  • ↓۶- هجرت به نجف
  • ↓۷- استادان آیةالله‌ العظمی قاضی در نجف اشرف
  • ↓۸- تسلط بر لغت، شعر عرب و تفسیر
  • ↓۹- اساتید سلوکی مرحوم آیةالله‌ العظمی قاضی
  • ↓۱۰- ماجرای تشکیل جلسات اخلاقی آیةالله‌ العظمی قاضی
  • ↓۱۱- شاگردان سلوکی
  • ↓۱۲- نظر علامه قاضی درباره محیی الدین ابن عربی و ملا صدرا
  • ↓۱۳- چگونگی فتح باب برای علامه قاضی
  • ↓۱۴- آثار و تالیفات
  • ↓۱۵- وصیتنامه آیة‌الله العظمی قاضی
  • ↓۱۶- رحلت و وصال
  • ↓۱۷- ماجرای خواندی شب رحلت علامه سید علی آقا قاضی
  • ↓۱۸- مطالب مرتبط
  • ↓۱۹- پانویس

منابع تحقیق

۱- «دورۀ علوم و معارف اسلام»، اثر علامه آیةالله حسینی طهرانی

۲- مکتوبات خطی علامه آیةالله حسینی طهرانی

۳- سلسله انتشارات کنگره بزرگداشت فقیه متأله حضرت آیة‌الله سید علی آقا قاضی (ره) ، دفتر اول: کوه توحید؛ بررسی سیر زندگی، افکار و… سیدالعارفین آیة‌الله سید علی آقا قاضی طباطبایی تبریزی (ره) [۱]. لازم به ذکر است که محقق این اثر (دکتر هادى هاشميان) در گذشته کتابی با عنوان «دريـاى عـرفـان؛ زنـدگـى‌نـامـه و شـرح احوال آيةالله سيد على قاضى» به طبع رسانده بود که تقریباً مطلبی اضافه از «کوه توحید» ندارد.

۴- آیت الحق؛ شرح احوال سید العلماء حضرت سید علی آقا قاضی قدس سره (دوره دو جلدی)، اثر سید محمدحسن قاضی (فرزند آیة‌الله العظمی قاضی) با ترجمۀ سید محمدعلی قاضی نیا. همراه با مقدمه‌ای از حسین غفاری با عنوان «فلسفه عرفان شیعی»)

۵- بحر خروشان؛ شرح حال عالم ربانی سید علی قاضی (ره)، اثر حسین روحانی نژاد، ناشر: انتشارات کانون اندیشه جوان.

۶- عطش؛ ناگفته‌هایی از سیر توحیدی کامل عظیم حضرت آیت الله سیدعلی قاضی طباطبایی، از موسسه فرهنگی مطالعاتی شمس الشموس. این کتاب در گذشته با نام صلح کل؛ مجموعه‌ای از ناگفته‌ها در مورد زندگی آیت‌الله سید علی قاضی در مصاحبه با فرزندان ایشان» نشر یافته بود که با تجديد نظر در متن کتاب و اضافات به همراه زندگي‌نامه و خاطرات عرفاني سيد محمد حسن قاضی (فرزند آیة‌الله العظمی قاضی) به «عطش» تغییر نام یافت.

۷ـ مردی از ملکوت: زندگی، آثار، احوال، شگفتی های سیر و سلوک و تعالیم اخلاقی و معنوی عارف کم نظیر استاد علامه حضرت آیت الله العظمی آقای سیدعلی آقا قاضی طباطبایی، اثر دکتر محمدباقر نجف زاده بارفروش که در سال ۱۳۹۰ در ۲۸۸ صفحۀ وزیری از سوی انتشارات فرهنگ کاوش به طبع رسید. نویسنده خلاصه‌ای از این کتاب را در سال بعد با همان انتشارت با نام «ترنم وصل: زندگی آثار و احوال علامه حضرت آیت الله العظمی سیدعلی آقاقاضی طباطبایی تبریزی»، در ۱۷۰ صفحۀ‌ رقعی منتشر کرده است.

ولادت

آیةالله‌ العظمی علامه سید علی آقا قاضی طباطبائی تبریزی، فقیه، حکیم و عارف کم نظیر و بزرگ شیعه و اسلام، روز ۱۳ ذی الحجه سال ۱۲۸۳ (۲۹ فروردین ۱۲۴۶) در تبریز متولد گشته‌اند.

در سند سجلی که از ایشان به جای مانده تاریخ ۱۴ نیسان ۱۲۴۶ [: ۷ محرم ۱۲۸۴ : ۲۱ اردیبهشت ۱۲۴۶] ثبت شده است. البته تفاوت بیست و چهار روزۀ این دو تاریخ با توجه به شرایط آن دوران طبیعی می‌نماید.

شجره نامه

آیةالله‌ العظمی قاضی در پایان حاشیه‌ای که کتاب ارشاد شیخ مفید نگاشته‌اند، (برگ ۴۰۳ از چاپ سنگی از روی نسخۀ خطی به خط مؤلف موجود در کتابخانۀ مرکزی تبریز) نسب شریف خویش را چنین مرقوم داشته‌اند:

و لمّا كان العلم بالنسب العليّه شعب الانساب العلويّة من أهمّ المقاصد العلميّة و به يعرف موارد بعض الاحكام الشرعيّة علقّنا عليه هذه اللّمعة البهيّة فى نسب هذه الفرقة الحَسَنيّه عليه و عليهم الثناء و التحيّة:

اقلّ الخليقة السيّد علىّ بن المولى الميرزا حسين بن الميرزا احمد القاضىّ بن الميرزا رحيم القاضى بن الميرزا تقى القاضى بن الميرزا محمّد القاضىّ بن الميرزا محمّد علّى القاضى بن الميرزا صدرالدّين محمّد بن الميرزا يوسف نقيب الأشراف بن الميرزا صدرالدّين محمّد بن مجد الدّين بن سيّد اسماعيل بن الأمير على اكبر بن الامير عبدالوّهاب بن الامير عبدالغفّار بن سيّد عمادالدين امير حاج بن فخرالدين حسن بن كمال الدّين محمّد بن سيّد حسن بن شهاب الدّين علىّ بن عماد الدّين علىّ بن سيّد احمد بن سيّد عماد بن ابى الحسن علىّ بن ابى الحسن محمّد بن ابى عبدالله احمد بن محمّد الاصغر و يعرف بابن الخزاعيّة بن ابى عبدالله احمد بن ابراهيم الطّباطبا بن اسماعيل الديباج بن ابراهيم الغَمر بن الحسن المثنّى بن الامام ابى محمّد الحسن المجتبى بن الامام الهِمام علىّ بن ابيطالب عليه و عليهم السّلام و امّ ابراهيم بن الحَسن فاطمة بنت سيّد الشهداء الحسين بن علىّ عليهم الصّلوة و السّلام رحم الله معشر الماضين و الحقنا بهم فى الصّالحين .

تحصیلات

معظم له پس از گذراندن مراحل اولیه، جهت سیراب کردن روح تشنه خود به حوزه علمیه تبریز روی می‌آورد و از محضر اساتید آن حوزه بهره‌ها می‌برد.

استادان آیةالله‌ العظمی قاضی در تبریز

  • ۱. میرزا موسی تبریزی؛ وی از شاگردان شیخ انصاری و سید حسین کوه کمره‌ای بوده و کتاب اوثق الوسائل ـ که حاشیه بر رسائل شیخ انصاری است ـ را به نگارش در آورده است.
  • ۲. میرزا محمد علی قراچه داغی؛ وی در فقه و اصول تبحر داشته و در علوم تفسیر از تألیفاتی برخوردار بوده است.
  • ۳. پدر گرامی‌ ایشان آیة الله سید حسین قاضی طباطبائی؛ وی به سبب علاقه و رغبت خاص، در زمینه علم تفسیر