کانال تلگرام عرفان و حکمت
عرفان وحکمت
در پرتو قرآن وعترت
مقاله
  • مقاله

    بخش مقالات و یادداشتها دربرگیرنده نوشته‌های علمی‌ای است که شرائط درج در بخش دانشنامه را ندارد.
    مقاله متنی علمی است که نسبة طولانی و دارای ارجاعات و تحقیق باشد.
    یادداشت یا فیش متن علمی کوتاهی است که می‌تواند در دراز مدت تأمین کننده محتوای یک مقاله باشد.
  • دانشنامه

    دانشنامه، به ارائه مباحث علمی کلی و جامع مربوط به یک مدخل می‌پردازد.
    منظور از مدخل در اینجا یک اصطلاح (مانند: توحید افعالی، اعیان ثابته و...) یا اسم خاص (کتاب، شخصیت و ...) یا موضوع خاص (مانند: ادله وحدت وجود، تاریخ فلسفه، ...) است که به طور طبیعی در فضای مجازی مورد جستجو قرار می‌گیرد.
    در ذیل مدخل‌ها می‌توانید به فهرست مقالات، یادداشتها و پرسش و پاسخهای مرتبط با آن موضوع نیز دست پیدا کنید. بخشی از محتوای مدخل‌ها برگرفته‌ای از یک متن دیگر است که می‌توانیداز طریق عنوان «متن اصلی» به آن مراجعه کنید.
عرفان و حکمت > مقاله > فنا در کلام خواجه نصیر

فنا در کلام خواجه نصیر

انتشار: سه‌شنبه ۱۷ رمضان ۱۴۳۵ - بروزرسانی: شنبه ۲۰ شعبان ۱۴۳۷
نویسنده: خواجه نصیر الدین طوسی
منبع: اوصاف الاشراف صفحهٔ ۱۰۱

فنا

قال اللّه تعالى: كُلُّ شَيْ‌ءٍ هالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ [۱]در وحدت، سالك و سلوك، و سير و مقصد، و طلب و طالب و مطلوب نباشد، كلّ شي‌ء هالك الّا وجهه، و اثبات اين سخن و بيان هم نباشد و نفى اين سخن و بيان هم نباشد، و اثبات و نفى متقابلانند و دوئى مبدا كثرت است آنجا نفى و اثبات نباشد، و نفى نفى و اثبات اثبات هم نباشد، و نفى اثبات و اثبات نفى هم نباشد.

و اين را «فنا» خوانند، كه معاد خلق با فنا باشد همچنان‌كه مبدا ايشان از عدم بود:

«كَما بَدَأَكُمْ تَعُودُونَ»[۲]و معنى فنا را حدّى با كثرت است: «كُلُّ مَنْ عَلَيْها فانٍ وَ يَبْقى‌ وَجْهُ رَبِّكَ ذُو الْجَلالِ وَ الْإِكْرامِ»[۳]، فنا به اين معنى هم نباشد، هر چه در نطق آيد و هر چه در وهم آيد و هر چه عقل بدان رسد جمله منتفى گردد.

«إِلَيْهِ يُرْجَعُ الْأَمْرُ كُلُّهُ»

اين است آنچه در اين مختصر خواستيم كه ايراد كنيم، و اينجا سخن منقطع شود.

و السلام على من اتبع الهدى، سبحان ربّك ربّ العزّة عمّا يصفون، و سلام على المرسلين، و الحمد للّه ربّ العالمين، و الصّلاة و السّلام على سيّدنا محمد و آله الطّاهرين الطيّبين الذين هم نقلوا من أصلا الطّاهرين إلى ارحام المطهّرات و الّذين اذهب اللّه عنهم الرجس و طهّرهم تطهيرا.

مقالات مرتبط

پانویس

۱. قصص- ۸۸.

۲. اعراف- ۲۹.

۳. الرّحمن- ۲۷.