عرفان و حکمت
عرفان و حکمت در پرتو قرآن و عترت
تبیین عقلی و نقلی عرفان و حکمت و پاسخ به شبهات
صفحه‌اصلیدانشنامهمقالاتپرسش پاسختماس با ما

نکاتی درباره تلاوت قرآن از ابن فهد حلی

انتشار: سه‌شنبه ۱۷ رمضان ۱۴۳۵- بروزرسانی: سه‌شنبه ۱۶ ذی‌القعده ۱۴۴۱
نویسنده: ابن فهد حلی
منبع: عدة الداعی و نجاح الساعی ترجمه حسین غفاری ساروی (آیین بندگی و نیایش) ، ص ۴۸۶ تا ۵۲۰

قرآن، خود یکی از اقسام «ذکر» است و می‌تواند در هر فایده‌ای که ذکر و دعا دارند قائم مقام آن دو گردد: تحریک، تشویق، جلب منافع و دفع ضررها که در آینده نزدیک این را خواهی دید.

فهرست
  • ↓۱- تشویق به تلاوت قرآن‌
  • ↓۲- قرائت قرآن قبل از خواب‌
  • ↓۳- داشتن قرآن در خانه و از روی آن خواندن‌
  • ↓۴- مداومت بر حفظ قرآن‌
  • ↓۵- برخی از فواید قرآن‌
  • ↓۶- پانویس

تشویق به تلاوت قرآن‌

قرآن، خود یکی از اقسام «ذکر» است و می‌تواند در هر فایده‌ای که ذکر و دعا دارند قائم مقام آن دو گردد: تحریک، تشویق، جلب منافع و دفع ضررها که در آینده نزدیک این را خواهی دید، به علاوه شرف مزیدی که بر آن دو دارد به دلیل:

۱- قرآن، سخن خداست.

۲- اسم اعظم در قرآن است.

۳- قرآن، چشمه جوشان علم است.

«حفص بن غیاث» از «زهری» نقل کرده است که گفت: شنیدم حضرت امام زین العابدین- علیه السّلام- می‌فرمود: «ایات القرآن خزائن العلم فکلّما فتحت خزانة فینبغی لک ان تنظر ما فیها»

«آیات قرآن، گنجینه‌های علم هستند که هر گاه گنجینه‌ای از آن باز شد، بر تو است که بنگری در آن، چه چیزی قرار دارد».

۴- تلاوت قرآن و ازدیادش، انتشار دادن معجزه پیامبر- صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم- و موجب نگاه داشتن آن بر تواتر است.

۵- در تلاوت قرآن، هر حرفش بنا بر ادله‌ای که خواهد آمد، ثوابهایی دارد و حال آنکه چنین ثوابی در مورد غیر قرآن نیامده است، پس بر ماست که مقداری از اخبار مربوطه را بیاوریم:

الف- از رسول خدا- صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم- روایت شده است که فرمود:

«قال اللَّه تبارک و تعالی: من شغله قراءة القران عن دعائی و مسألتی اعطیته افضل ثواب الشّاکرین».

«خداوند تبارک و تعالی فرمود: هر کس که قرائت قرآن او را از دعا کردن و سؤال از من باز دارد، به او برترین ثوابی را که به شاکرین می‌دهم، عطا خواهم نمود».

ب- «شیخ کلینی (ره): از پیامبر اکرم- صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم- نقل کرده است که فرمود:

«من اعطاه اللَّه القرآن فرأی انّ احدا اعطی افضل ممّا اعطی فقد صغّر عظیما و عظّم صغیرا».

«کسی که خداوند به او قرآن داده اگر گمان کند احدی بهتر از آن را دارد، به تحقیق چیز با عظمتی را کوچک و چیز کوچکی را با عظمت شمرده است».

ج- و از آن حضرت روایت شده است که فرمود:

«اذا التبست علیکم الامور کقطع اللیل المظلم فعلیکم بالقرآن فانّه شافع مشفّع و شاهد مصدّق، من جعله امامه قاده الی الجنّة، و من جعله خلفه ساقه الی النّار، و هو اوضح دلیل الی خیر سبیل، من قال به صدّق و وفّق، و من حکم به عدل، و من اخذ به اجر».

«هر گاه کارها چون شب ظلمانی برایتان مشتبه و تاریک گردید، بر شما باد به قرآن، چون او شفیعی است که شفاعتش پذیرفته و شاهدی است که تصدیق شده است، هر کس که او را رهبر خویش گرداند، وی را به بهشت رهنمون می‌سازد و هر کس که بدان پشت پا زند، به جهنم سوقش می‌دهد. قرآن روشن‌ترین راهنما به سوی بهترین راههاست هر کس که براساس قرآن سخن گفت، مردم وی را تصدیق می‌کنند و توفیق می‌یابد و هر کسی که بر اساس قرآن قضاوت و حکومت‌ کرد، بر اساس عدل حکومت نمود و هر کس که آن را گرفت (و بدان عمل کرد) پاداش، نصیبش می‌گردد».

د- «لیث بن سلیم» گوید: پیامبر اکرم- صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم- فرمود:

«نوّروا بیوتکم بتلاوة القران و لا تتّخذوها قبورا کما فعلت الیهود و النّصاری صلّوا فی البیع و الکنائس، و عطّلوا بیوتهم، فانّ البیت اذا کثر فیه تلاوة القران کثر خیره و امتع اهله و اضاء لاهل السّماء کما تضی‌ء نجوم السّماء لاهل الارض»

«خانه‌های خود را با تلاوت قرآن، نورانی کنید و آنها را چون قبرستان قرار ندهید، همان طور که یهود و نصاری چنان کردند که در معابد و کنیسه‌ها نماز می‌گزاردند و خانه‌های خویش را تعطیل نمودند، چون هر گاه در خانه‌ای قرآن زیاد تلاوت شود، خیرش زیاد می‌گردد و آن خانواده بهره‌مند می‌گردند و برای اهل آسمان نور می‌دهد همچنان که ستارگان آسمان برای اهل زمین، نور افشانی می‌کنند».

ه- از حضرت صادق- علیه السّلام- روایت است که فرمود:

«انّ البیت اذا کان فیه المسلم یتلو القرآن یتراءاه اهل السّماء کما یتراءی اهل الدّنیا الکوکب الدّریّ فی السّماء»

هر گاه انسان مسلمان در خانه قرآن بخواند، اهل آسمان آن خانه را آن گونه می‌بینند که اهل دنیا ستاره درخشنده را در آسمان می‌نگردند».

و- از حضرت رضا- علیه السّلام- نقل است که پیامبر اکرم- صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم- فرمود:

«اجعلوا لبیوتکم نصیبا من القرآن، فانّ البیت اذا قرئ فیه تیسّر علی اهله، و کثر خیره، و کان سکّانه فی زیادة، و اذا لم یقرأ فیه القرآن ضیّق علی اهله، و قلّ خیره، و کان سکّانه فی نقصان».

«برای خانه‌هایتان بهره‌ای از قرآن قرار دهید که اگر در خانه‌ای قرآن خوانده شود، کارها بر اهلش آسان شده، خیرش زیاد می‌گردد و ساکنینش در فزونی هستند و اگر در خانه‌ای قرآن تلاوت نگردد، بر اهلش تنگ شده، خیرش کم می‌گردد و ساکنینش در نقصان قرار دارند».

ز- حضرت صادق- علیه السّلام- فرمود:

«ینبغی للمؤمن ان لا یموت حتّی یتعلّم القران او یکون فی تعلّمه»

«بر مؤمن سزاوار است که تا نمرده، قرآن را بیاموزد یا در راه یادگیری آن باشد».

ح- «حسن بن ابی الحسن دیلمی» در کتابش از آن حضرت روایت کرده است که فرمود:

«قراءة القران افضل من الذّکر، و الذّکر افضل من الصّدقة، و الصّدقة افضل من الصّیام و الصّیام جنّة من النّار»

«قرائت قرآن از ذکر برتر است و ذکر از صدقه و صدقه از روزه و روزه سپر است در برابر آتش».

و فرمود:

«لقارئ القرآن بکلّ حرف یقرأ فی الصّلاة قائما مائة حسنة، و قاعدا خمسون حسنة و متطهّرا فی غیر الصّلاة خمس و عشرون حسنة، و غیر متطهّر عشر حسنات، اما انّی لا اقول: المر حرف بل له بالالف عشر و باللّام عشر و بالمیم عشر و بالرّاء عش.»

«کسی که قرآن را در حالت ایستاده در نماز قرائت کند، در برابر هر حرفی که می‌خواند، یک صد حسنه و اگر نشسته باشد، پنجاه حسنه و اگر با وضو در غیر نماز بخواند، بیست و پنج حسنه و بدون وضو، ده حسنه دارد. آگاه باشید که من نمی‌گویم: «المر» یک حرف است بلکه در برابر حرف الف، ده حسنه، در برابر «لام» ده حسنه، در برابر «میم»، ده حسنه و در برابر «راء» ده حسنه دارد».

ط- «بشر بن غالب اسدی» از حضرت امام سجاد- علیه السّلام- روایت کرده است که فرمود:

«من قرأ آیة من کلام اللَّه تعالی عزّ و جلّ فی صلاته قائما یکتب اللَّه له بکلّ حرف مائة حسنة، فان قرأها فی غیر الصّلاة کتب اللَّه له بکلّ حرف عشرا، فان استمع القران کان له بکلّ حرف حسنة، و ان ختم القران لیلا صلّت علیه الملائکة حتّی یصبح، و ان ختمه نهارا صلّت علیه الحفظة حتّی یمسی و کانت له دعوة مجابة و کان خیرا له ممّا بین السّماء الی الارض»

«هر کس که در حال ایستاده، در نماز، آیه‌ای از کلام خداوند متعال را تلاوت کند، خداوند در برابر هر حرف یک صد حسنه برایش می‌نویسد و اگر در غیر نماز بخواند، خداوند سبحان در برابر هر حرف، ده حسنه برایش می‌نویسد و اگر قرآن را گوش کند در برابر هر حرف یک حسنه دارد. اگر در شب، قرآن را ختم کند، ملائکه تا صبح بر او صلوات و درود می‌فرستند و اگر در روز ختم نماید!، ملائکه‌ای که حافظ اویند تا شب بر وی درود خواهند فرستاد، چنین کسی، دعایش مستجاب است و بهتر از آنچه میان آسمان تا زمین است برایش خواهد بود».

راوی گوید: عرض کردم این برای کسی که قرآن بخواند، اما کسی که نخواند چطور؟ فرمود:

«یا اخا بنی اسد، انّ اللَّه جواد ما جد کریم اذا قرأ ما سمعه اعطاه اللَّه ذلک».

«ای برادر بنی اسد! خداوند متعال بخشنده و بزرگوار کریم است، اگر هر آنچه را که می‌شنود، بخواند، خداوند متعال همان طور به او عطا خواه