عرفان وحکمت
در پرتو قرآن وعترت
دانشنامه
  • مقاله

    بخش مقالات و یادداشتها دربرگیرنده نوشته‌های علمی‌ای است که شرائط درج در بخش دانشنامه را ندارد.
    مقاله متنی علمی است که نسبة طولانی و دارای ارجاعات و تحقیق باشد.
    یادداشت یا فیش متن علمی کوتاهی است که می‌تواند در دراز مدت تأمین کننده محتوای یک مقاله باشد.
  • دانشنامه

    دانشنامه، به ارائه مباحث علمی کلی و جامع مربوط به یک مدخل می‌پردازد.
    منظور از مدخل در اینجا یک اصطلاح (مانند: توحید افعالی، اعیان ثابته و...) یا اسم خاص (کتاب، شخصیت و ...) یا موضوع خاص (مانند: ادله وحدت وجود، تاریخ فلسفه، ...) است که به طور طبیعی در فضای مجازی مورد جستجو قرار می‌گیرد.
    در ذیل مدخل‌ها می‌توانید به فهرست مقالات، یادداشتها و پرسش و پاسخهای مرتبط با آن موضوع نیز دست پیدا کنید. بخشی از محتوای مدخل‌ها برگرفته‌ای از یک متن دیگر است که می‌توانیداز طریق عنوان «متن اصلی» به آن مراجعه کنید.

فیض مقدس

انتشار: پنج‌شنبه ۲۴ شوال ۱۴۳۵ - بروزرسانی: شنبه ۲۰ شعبان ۱۴۳۷

منبع: مبانی عرفان اسلامی

فیض مقدس دومین مرحله از فیض الهی می‌باشد که خارج از صقع ربوبی بوده و تعین‌های خلقی را سامان می‌دهد.

فیض مقدس

فيض خداوند براساس «قاعدة الواحد»، يك فيض است. اين فيض كه نفس رحمانی نام دارد دو مرحله‌ دارد؛ مرحله‌اي از آن در صقع ربوبي و مرحله ديگر آن در خارج از صقع ربوبي امتداد دارد. مرحلة درون صقعي آن كه باطن نفس رحماني است «فيض اقدس» نام دارد. به وسيله فيض اقدس كه طيفي ازاسمای علمی خداوند است ـ به ترتيبي كه گفته شد ـ اعيان ثابته يعني ماهيات اشيا به صورت علمي (صور علميه) پديد مي‌آيد.

اما مرحلة دوم فيض كه مرحلة برون صقعي آن است و ظاهر نفس رحمانی مي‌باشد، «فيض مقدس» ناميده مي‌شود. فيض مقدس برخلاف فيض اقدس كه ظهور علمي اسم‌هاي خداوند بود، ظهور عيني و وجودي نام‌هاي خداي سبحان است. در اين فيض همة آنچه صدرالمتألهين پيرامون تشكيك در وجود جاري كرده است، جريان مي‌يابد، البته با اين تفاوت كه صدرا تشكيك را در وجود حقيقي و عرفا آن را در وجود مجازي جاري ساخته‌اند. پيرو سريان تشكيكي فيض مقدس ـ كه طيفي از اسماي وجودي است ـ اعيان خارجه، ماهيات خارجي يا همان تعين‌هاي خلقي پديدار شده و خلقت روي مي‌دهد. البته كاملاً روشن است كه فيض مقدس (يعني اسماي خارجي و كونيه) و به تبع آن اعيان خارجه مطابق فيض اقدس و اعيان ثابته تحقق مي‌يابند يعني نظام خلقت براساس علم خدا شكل مي‌گيرد.

بنابراين فيض اقدس، مرحله علمي فيض خداوند و نفس رحمانی و فيض مقدس مرحله وجودي اين فيض مي‌باشد. محقق قيصري دربارة اقسام فيض مي‌گويد:

الفيض الإلهي ينقسم بالفيض الاقدس والفيض المقدس وبالاول يحصل الاعيان الثابتة واستعداداتها الاصلية في‌العلم وبالثاني يحصل تلك الاعيان في الخارج مع لوازمها وتوابعها؛ فيض خداوند بر دو گونة فيض اقدس و مقدس تقسيم مي‌شود كه با فيض اقدس، اعيان ثابته‌ و استعدادهاي اصلي آنها در علم خداوند [و تعين ثاني] حاصل مي‌شود و با فيض مقدس، همان اعيان با لوازم و توابع آن در خارج تحقق مي‌يابد.

نوشتار مرتبط

فیض اقدس

مربوط به دسته های: جهان شناسی عرفانی -