کانال تلگرام عرفان و حکمت
عرفان وحکمت
در پرتو قرآن وعترت
دانشنامه
  • مقاله

    بخش مقالات و یادداشتها دربرگیرنده نوشته‌های علمی‌ای است که شرائط درج در بخش دانشنامه را ندارد.
    مقاله متنی علمی است که نسبة طولانی و دارای ارجاعات و تحقیق باشد.
    یادداشت یا فیش متن علمی کوتاهی است که می‌تواند در دراز مدت تأمین کننده محتوای یک مقاله باشد.
  • دانشنامه

    دانشنامه، به ارائه مباحث علمی کلی و جامع مربوط به یک مدخل می‌پردازد.
    منظور از مدخل در اینجا یک اصطلاح (مانند: توحید افعالی، اعیان ثابته و...) یا اسم خاص (کتاب، شخصیت و ...) یا موضوع خاص (مانند: ادله وحدت وجود، تاریخ فلسفه، ...) است که به طور طبیعی در فضای مجازی مورد جستجو قرار می‌گیرد.
    در ذیل مدخل‌ها می‌توانید به فهرست مقالات، یادداشتها و پرسش و پاسخهای مرتبط با آن موضوع نیز دست پیدا کنید. بخشی از محتوای مدخل‌ها برگرفته‌ای از یک متن دیگر است که می‌توانیداز طریق عنوان «متن اصلی» به آن مراجعه کنید.

حقیقت محمدیه

انتشار: پنج‌شنبه ۲۴ شوال ۱۴۳۵ - بروزرسانی: سه‌شنبه ۲۷ رمضان ۱۴۳۶
نویسنده: استاد حجة الاسلام و المسلمین علی امینی نژاد
منبع: حکمت عرفانی؛ تحریری از درس‌های عرفان نظری استاد سید یدالله یزدان‌پناه ، صفحه 614 تا 616

شناخت بحث حقیقت محمدیه نقش بنیادینی در فهم ولایت انسان کامل دارد، این حقیقت که عين ثابت اسم جامع الله است، امری ازلی و ابدی می‌باشد که ظهور عینی و خارجی آن پیامبران وانسان‌های کامل در هر زمانی می‌باشند.

حقیقت محمدیه

عارفان مسلمان عين ثابت اسم جامع الله را حقيقت اصلي و باطني رسول گرامي اسلام صلی الله علیه و آله مي‌دانند، همچنان‌که خود پيامبر صلی الله علیه و آله در روايتي مي‌فرمايد: کنتُ نبياً وآدم بين الماء والطين [۱]

به نظر عرفا پيامبر صلی الله علیه و آله در اين سخن به حقيقت اصلي خود که همانا عين ثابت اسم جامع الله است و پيش از مسئلة خلقت قرار دارد، اشاره مي‌نمايد، به همين جهت، از آن حقيقت که مظهريت اسم الله را حائز است به حقيقت محمديه تعبير مي‌گردد.

اين حقيقت، امري ازلي و ابدي است زيرا در صقع ربوبي جاي دارد، لکن ظهور عيني و خارجي آن حقيقت محمديه بدين صورت است که در هر عصر و زماني و به اقتضاي‌ شرايط زماني و مکاني، به نحوي خاص جلوه مي‌کند و نبي‌اي از انبياي الهي به ظهور مي‌رسد و اين مسير تکاملي در ظهور آن حقيقت ادامه يافته تا زمان ختمي که به نحو کامل در شخص عيني و بدن عنصري پيامبر گرامي اسلام در عام‌الفيل و سرزمين حجاز تجلي نموده است.[۲] بنابراين همة انبيا ‌از اصل و ريشة واحدي سرچشمه گرفته‌اند و با يکديگر تفاضل طولي دارند تا آنکه نوبت به رسول‌الله صلی الله علیه و آله مي‌رسد که تطابق کامل با آن حقيقت دارد و اساساً آن حقيقت، حقيقت باطني اوست. [۳]

از همین رو با ظهور رسول خدا صلی الله علیه و آله از سویی همه ادیان گذشته منسوخ، واز سویی دیگر باب نبوت برای همیشه مسدود شده و مهر خاتمیت بر کتف آن حضرت نهادند.

مولانا در این باره می‌گوید:

از درم‌ها نام شاهان بر کنندنام احمد تا ابد بر می‌زنند
نام احمد نام جمله انبیاستچون که صد آمد، نود هم پیش ماست[۴]

در دفتر ششم مثنوی نیز می‌گوید:

بهر این خاتم شده‌ست او که به جودمثل او نبود و، نه خواهند بود
چون که در صنعت برد استاد، دستنه تو گویی ختم صنعت بر تو است
در گشادِ ختم‌ها تو خاتمیدر جهانِ روح بخشان، حاتمی
هست اشارات محمد اَلمرادگل گشاد اندر گشاد اندر گشاد[۵]

نوشتارهای مرتبط

شئون انسان کامل

ولایت

خلافت انسان کامل

جامعیت انسان کامل

پانویس

۱. بحار الانوار، ج۱۸، ص ۲۷۸.

۲. بحث‌هاي مانند اتحاد اديان و اختلاف آنها، در نظام عرفاني، بر اساس همين بحث سامان مي‌يابد.

۳. ر.ک: شرح فصوص الحکم قيصري، فصل نهم از مقدمه، ص ۴۰.

۴. مثنوی معنوی دفتر اول، بیت‌های ۱۱۰۵-۱۱۰۶.

۵. مثنوی معنوی دفتر اول، بیت‌های ۱۷۱-۱۷۴

مربوط به دسته های: انسان شناسی عرفانی -