کانال تلگرام عرفان و حکمت
عرفان وحکمت
در پرتو قرآن وعترت
دانشنامه
  • مقاله

    بخش مقالات و یادداشتها دربرگیرنده نوشته‌های علمی‌ای است که شرائط درج در بخش دانشنامه را ندارد.
    مقاله متنی علمی است که نسبة طولانی و دارای ارجاعات و تحقیق باشد.
    یادداشت یا فیش متن علمی کوتاهی است که می‌تواند در دراز مدت تأمین کننده محتوای یک مقاله باشد.
  • دانشنامه

    دانشنامه، به ارائه مباحث علمی کلی و جامع مربوط به یک مدخل می‌پردازد.
    منظور از مدخل در اینجا یک اصطلاح (مانند: توحید افعالی، اعیان ثابته و...) یا اسم خاص (کتاب، شخصیت و ...) یا موضوع خاص (مانند: ادله وحدت وجود، تاریخ فلسفه، ...) است که به طور طبیعی در فضای مجازی مورد جستجو قرار می‌گیرد.
    در ذیل مدخل‌ها می‌توانید به فهرست مقالات، یادداشتها و پرسش و پاسخهای مرتبط با آن موضوع نیز دست پیدا کنید. بخشی از محتوای مدخل‌ها برگرفته‌ای از یک متن دیگر است که می‌توانیداز طریق عنوان «متن اصلی» به آن مراجعه کنید.
عرفان و حکمت > دانشنامه > عرفان عملی > تفاوت عرفان با مسلک غلو

تفاوت عرفان با مسلک غلو

انتشار: شنبه ۱۱ ذی‌القعده ۱۴۳۵ - بروزرسانی: شنبه ۲۰ شعبان ۱۴۳۷
نویسنده: آیةالله حاج شیخ علی رضائی
منبع: کتاب سیر و سلوک (طرحی نو در عرفان عملی شیعی) ، صفحهٔ ۶۱۱ تا ۶۱۳

تفاوت راه عرفان با مسلك غلوّ

برخي همانند شيخيه معتقدند غايت سير آدمي فنا در امام است. هيچ انساني به جز امامان نمي‌تواند مستقيماً به وصال پروردگار برسد و نهايت سير انسان عادي رسيدن به مقام «معرفت امام» است.

اين شيوة تفكر در تاريخ اسلام قدمتي هزارساله و بيشتر دارد و ناشي از خلط راه و راهنما با مقصد راه است. به تعبير زيارت جامعه، امام راه به سوي خداست «أَنْتُمُ الصِّرَاطُ الْأَقْوَم» و راهنماي اين راه هم هست «وَ أَدِلَّاءَ عَلَی صِرَاطِه» ولي مقصد نيست. امام آيت عظماي حق است كه علي صلواة الله و سلامه علیه فرمود: «وَ أَنَا الْآيَة الْعُظْمَی»

ولي ذو الآيه نيست. ذو الآيه خداست. امام واسطهٔ فيض خدا، مظهر علم و قدرت حق و ظرف ارادهٔ اوست، ولي خدا نيست. مقصد، خداست و بس.

قرآن به صراحتي هرچه تمام‌تر مقصد را پروردگار اعلام مي‌دارد:

أَلا إِلَی اللَّهِ تَصِيرُ الأمُورُ (شوري: ۵۳)

وَإِلَی اللَّهِ الْمَصِيرُ (آل عمران: ۲۸)

وَإِلَيْهِ تُقْلَبُون (عنكبوت: ۲۱)

إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُون ( بقره: ۱۵۶)

وَإِلَيْهِ يُرْجَعُ الأمْرُ كُلُّه (هود: ۱۲۳)

استاد در اين زمينه در جلد ۵ امام‌شناسي به صورت مبسوط بحث كرده‌اند و در رسالهٔ سرّ الفتوح كه نقدي بر كتاب پرواز روح است، نيز بر اين مسأله تاكيد كرده‌اند.

سلسلهٔ غاليان كه مطرود عالمان زبدهٔ شيعه قرار گرفتند و بلكه پيشاپيش مطرود امامان شيعه واقع شدند، سخني جز اين نداشتند كه مقصد، خدا نيست بلكه مقصد، امام است و اين سخن را به گونه‌هاي مختلف ابراز مي‌كردند. البته گاه اين طرز تفكر زمينه‌ساز انحراف‌هايي ديگر شده است. اعتقاد به ركن رابع و شيخ در طريقة شيخيه از همين‌جا ناشي شد.

ابتدا گفتند دست كسي جز امام به دامان خدا نمي‌رسد و سپس گفتند دست كسي جز ركن رابع كه شيخ است به دامان امام نمي‌رسد. اين انحراف آن‌قدر خطرناك بود كه بزرگان شيعه به صراحت آن را نقد و نفي كردند[۱].

نوشتار‌های مرتبط

تفاوت عرفان با تصوف باطل

تفاوت عرفان با علوم غریبه

عبادت عارفانه

راه‌های انحرافی سیر و سلوک

پانویس

۱. نقل شده از شيخ اعظم انصاري پرسيدند: نظر شما دربارهٔ ركن رابع چيست؟ بلافاصله فرمود: مرحوم محقق در كتاب «شرايع» مي‌فرمايد: «الرّكن الرابع في النجاسات».

عناوین دیگر این نوشتار
  • تفاوت عرفان با مسلک غلو (عنوان اصلی)
  • تفاوت راه عرفان با مسلک غلو
مربوط به دسته های: عرفان عملی -