عرفان وحکمت
در پرتو قرآن وعترت
پرسش و پاسخ
  • مقاله

    بخش مقالات و یادداشتها دربرگیرنده نوشته‌های علمی‌ای است که شرائط درج در بخش دانشنامه را ندارد.
    مقاله متنی علمی است که نسبة طولانی و دارای ارجاعات و تحقیق باشد.
    یادداشت یا فیش متن علمی کوتاهی است که می‌تواند در دراز مدت تأمین کننده محتوای یک مقاله باشد.
  • دانشنامه

    دانشنامه، به ارائه مباحث علمی کلی و جامع مربوط به یک مدخل می‌پردازد.
    منظور از مدخل در اینجا یک اصطلاح (مانند: توحید افعالی، اعیان ثابته و...) یا اسم خاص (کتاب، شخصیت و ...) یا موضوع خاص (مانند: ادله وحدت وجود، تاریخ فلسفه، ...) است که به طور طبیعی در فضای مجازی مورد جستجو قرار می‌گیرد.
    در ذیل مدخل‌ها می‌توانید به فهرست مقالات، یادداشتها و پرسش و پاسخهای مرتبط با آن موضوع نیز دست پیدا کنید. بخشی از محتوای مدخل‌ها برگرفته‌ای از یک متن دیگر است که می‌توانیداز طریق عنوان «متن اصلی» به آن مراجعه کنید.
عرفان و حکمت > پرسش و پاسخ > معنای «شهود کلی» و «تعقل» چیست؟

معنای «شهود کلی» و «تعقل» چیست؟

بسم الله الرحمن الرحیم

سلام علیکم!

بنده جمله‌اي از علامه طباطبائي رحمت الله علیه شنيده ام (يادم نيست كجا) كه ايشان اواخر عمر شريفشان بعد از عمري سیر و سلوک و تفلسف و تفقه در دين فرموده‌اند من در طول عمرم فقط چند بار موفق به تعقل شده‌ام.!!!!

حال اولا اين حرف صحيح است يا خير؟! و اگر صحيح است منبع حرف كجاست؟! و اينكه با توجه به اين حرف با عرض معذرت ماها در زندگي خود داريم شخم مي زنيم و براي يكديگر جوك تعريف مي كنيم نه تعقل.

اصولا اين حرف يعني چه؟! اگر تعقل اينقدر سخت است كه شخصي مانند علامه ره در طول كل عمرش چند بار موفق به تعقل مي شود پس نبايد از اكثريت قريب به اتفاق افراد انتظار تعقل و عقلانيت را داشت.

حاج شیخ محمد حسن وکیلی
پاسخ:۱

سلام علیکم

بنده این مطلب را از اساتید از حضرت آیت‌الله جوادی آملی بدین مضمون در خاطر دارم که از حضرت علامه پرسیده‌اند شما آیا موفق به شهود «کلی» شده‌اید فرموده‌اند مدتی است که چنینم.

آنچه حقیر در توضیح این مطلب می‌دانم آنست که (لطفاً شما باز هم در این باره تحقیق نمائید) مراد حضرت علامه شهود مستقیم حقائق کلیه و ورود در عالم عقول مفارقه و مجردات تامه است که از مراحل عالی سلوک می‌باشد و تا قبل از آن در حقیقت انسان عقل و مجرد تام را شهود کامل نمی‌کند.

و این سخن به معنای بی‌اعتبار بودن ادراکات انسانی قبل از وصول به این درجه نیست و افکار انسانی هر یک در جای خود اگر شرائط قیاس منطقی را داشته باشد قابل اعتماد است.

و خلاصه آنکه تعقل و ادراک کلی گاهی به معنای ورود در عالم مجردات تامه و شهود عقول مفارقه است و گاه به معنای تفکر منطقی که با همین ادراک ناقص ما از کلیات انجام می‌شود. (درباره نحوه ادراک کلیات در فلسفه بحث شده است که به اتحاد با جوهر مفارق است یا شهود آن از دور یا ... )