کانال تلگرام عرفان و حکمت
عرفان وحکمت
در پرتو قرآن وعترت
مقاله
  • مقاله

    بخش مقالات و یادداشتها دربرگیرنده نوشته‌های علمی‌ای است که شرائط درج در بخش دانشنامه را ندارد.
    مقاله متنی علمی است که نسبة طولانی و دارای ارجاعات و تحقیق باشد.
    یادداشت یا فیش متن علمی کوتاهی است که می‌تواند در دراز مدت تأمین کننده محتوای یک مقاله باشد.
  • دانشنامه

    دانشنامه، به ارائه مباحث علمی کلی و جامع مربوط به یک مدخل می‌پردازد.
    منظور از مدخل در اینجا یک اصطلاح (مانند: توحید افعالی، اعیان ثابته و...) یا اسم خاص (کتاب، شخصیت و ...) یا موضوع خاص (مانند: ادله وحدت وجود، تاریخ فلسفه، ...) است که به طور طبیعی در فضای مجازی مورد جستجو قرار می‌گیرد.
    در ذیل مدخل‌ها می‌توانید به فهرست مقالات، یادداشتها و پرسش و پاسخهای مرتبط با آن موضوع نیز دست پیدا کنید. بخشی از محتوای مدخل‌ها برگرفته‌ای از یک متن دیگر است که می‌توانیداز طریق عنوان «متن اصلی» به آن مراجعه کنید.
عرفان و حکمت > مقاله > آیت الله حسن زاده آملی و توضیح اینکه عالم، خیال در خیال است

آیت الله حسن زاده آملی و توضیح اینکه عالم، خیال در خیال است

انتشار: شنبه ۱۴ رمضان ۱۴۳۵ - بروزرسانی: جمعه ۴ رمضان ۱۴۳۷
نویسنده: آیة‌الله علامه حسن زاده آملی
منبع: هزار و یک کلمه ،جلد دوم، کلمه 269

از آنجا که ماهیات، سایه و نشانۀ وجود فقری ممکنات هستند لذا عرفا از تمام عالم امکان به «خیال در خیال» تعبیر می‌کنند.

ذهب المحققون من العرفاء و الكاملون من الأولياء إلى أن العالم كلّه خيال فى خيال.

فاعلم أن الماهية حدّ مرتبة من الوجود، و إن شئت قلت: إنها ظل له، أو عكس له، أو آية له، أو خيال له؛ و كذلك الوجود الإمكانى بمعناه الفقر النورى ظل و آية و عكس و خيال لمفطره؛ فالخيال الأول في قولهم «العالم كله خيال» هو الماهية، و الخيال الثاني في قولهم «في خيال» هو الوجود الإمكانى غير المتأصّل بل المرتبط بالجاعل، بل محض الربط و التعلق؛ فالعالم كله خيال في خيال أى ماهية في وجود فقرى ظلّى.