کانال تلگرام عرفان و حکمت
عرفان وحکمت
در پرتو قرآن وعترت
دانشنامه
  • مقاله

    بخش مقالات و یادداشتها دربرگیرنده نوشته‌های علمی‌ای است که شرائط درج در بخش دانشنامه را ندارد.
    مقاله متنی علمی است که نسبة طولانی و دارای ارجاعات و تحقیق باشد.
    یادداشت یا فیش متن علمی کوتاهی است که می‌تواند در دراز مدت تأمین کننده محتوای یک مقاله باشد.
  • دانشنامه

    دانشنامه، به ارائه مباحث علمی کلی و جامع مربوط به یک مدخل می‌پردازد.
    منظور از مدخل در اینجا یک اصطلاح (مانند: توحید افعالی، اعیان ثابته و...) یا اسم خاص (کتاب، شخصیت و ...) یا موضوع خاص (مانند: ادله وحدت وجود، تاریخ فلسفه، ...) است که به طور طبیعی در فضای مجازی مورد جستجو قرار می‌گیرد.
    در ذیل مدخل‌ها می‌توانید به فهرست مقالات، یادداشتها و پرسش و پاسخهای مرتبط با آن موضوع نیز دست پیدا کنید. بخشی از محتوای مدخل‌ها برگرفته‌ای از یک متن دیگر است که می‌توانیداز طریق عنوان «متن اصلی» به آن مراجعه کنید.
عرفان و حکمت > دانشنامه > معرفی کتاب > عشق مجازی (کتاب)

عشق مجازی (کتاب)

انتشار: یکشنبه ۲۵ ربیع‌الثانی ۱۴۳۶ - بروزرسانی: دوشنبه ۲۶ ربیع‌الثانی ۱۴۳۶

کتاب عشق مجازی در آینه شریعت حکمت و معرفت تحریری از دروس استاد حجةالسلام‌والمسلمین حاج شیخ محمدحسن وکیلی در پاسخ به شبهات منتقدین حکمت و عرفان همراه با رساله‌ای در حکم نظر به اجنبیه به قلم شیخ حمزه فکری است. این کتاب دفتر سوم از مجموعه «تحریف‌های علمی مخالفین حکمت و عرفان» است که به تحلیل مسأله «عشق مجازی» از منظر عقل و وحی پرداخته و به یکی از شبهات و اتّهامات دیرینه منتقدین پاسخ می‌گوید؛ اتّهامی که گاه از آن به نظربازی و شهوت‌رانی با زیبارویان تعبیر شده، و گاه ـ بدون رعایت تقوی و انصاف ـ با عنوان «تجویز و ترغیب لواط» مطرح شده است.‬

می‌توانید کتاب عشق مجازی را از این صفحه دریافت کنید: عشق_مجازی.pdf

‫نگاهی گذرا به کتاب عشق مجازی

کتاب عشق مجازی در چهار بخش اصلی تنظیم شده است:‬

بخش اوّل: در تقریر و توضیح فرمایش صدرالمتألهین رضوان‌الله‫علیه است که به اعتباری‬ ‫مهمترین بخش کتاب می‌باشد.

‫در این بخش تفاوت‌های عشق نفسانی و شهوانی و شاخص‌های هر یک به تفصیل توضیح داده شده‌است و ثابت شده که این طور نیست که محبّت به زیبارویان الزاما شهوانی باشد. در این قسمت توضیحی دقیق از قاعده «الظاهر عنوان الباطن» و قاعدة «المجاز قنطرة الحقيقة» ارائه شده و‬ ‫منافع و مضرّات عشق مجازی از منظر عقل بررسی گشته‌است. نکتة مهمّ این بحث آنست که عشق شهوانی از منظر مرحوم صدرالمتألهین قدّس ‌سرّه امری مذموم است و کلام وی تماما ناظر به عشق‬ ‫نفسانی و فوائد عقلی آن است و در کتاب أسفار بحث متمرکز بر هست ونیست‌ها است و بایدها و نبایدها از حیطه بحث وی خارج است.

بخش دوّم: به بررسی حکم عشق و محبّت و همچنین نظر به زیبارویان از منظر روایات و کلام فقها می‌پردازد. در این بخش در ابتدا فهرستی از روایاتی که مضامین موجود در کلام صدرالمتألهین قدّس ‌سرّه را تأیید می‌کند ارائه شده و اثبات شده که از منظر شرع مقدّس نیز محبّت به دو قسم شهوانی و نفسانی تقسیم می‌شود. و سپس در فصل دوّم ابتدا به بررسی حکم فقهی نظر‬ ‫به چهره زیبارویان پرداخته و فتاوای برخی از معاصران که معتقدند تماشا نمودن زن أجنبیّة زیبارو به قصد تلذّذ غیرشهوانی جائز می‌باشد، نقل و بررسی شده و پس از آن حکم فقهی عشق نفسانی‬ ‫و اقسام آن بررسی گردیده است.

بخش سوم: به بررسی دو اثر از آثار تفکیکیان در نقد بحث عشق مجازی می‌پردازد. اثر اوّل کتاب «عارف و صوفی چه می‌گویند؟» تألیف مرحوم آیةالله حاج ‌میرزا جوادآقا تهرانی رحمةالله عليه است که دربرگیرنده بحثی مختصر ولی مؤدّبانه و نسبة علمی می‌باشد و در طی یازده نکته اشتباهات آن بررسی گردیده است. اثر دوّم همان کتاب یافته‌های وحیانی است که باعث اصلی بر تدوین این کتاب بود. کتاب یافته‌های وحیانی گرچه فاقد هویّت علمی است و محتوای آن ارزش نقد عالمانه ندارد، علاوه بر آنکه مشتمل بر تعابیری زشت و سخیف است که نقل آن نیز مناسب نیست؛ ولی با این حال به دو جهت عبارات آن به تفصیل نقل گشته و در طی حدود بیست‌وسه ‫نکته اشتباهات آن تذکّر داده شده است:

  • جهت اوّل اینکه محتوای غیرعلمی این کتاب جزء افکار رائج در میان فضای عمومی تفکیکیان می‌باشد و بررسی تفصیلی آن مورد نیاز برادران تفکیکی است.
  • دوّم آنکه عبارات و ادبیات این کتاب نشانگر گوشه‌ای از حقائق پس‌پرده جامعه تفکیکی معاصر می‌باشد، حقائقی که تفکیکیان تلاشی دامنه‌دار برای پنهان نمودن آن کرده و سعی می‌کنند که جریان تفکیک را جریانی دارای ادب و حسن خلق و تقوا معرّفی کنند. نقل عبارات این کتاب برای نشان دادن این حقائق تاریخی ضروری می‌نماید‬.

بخش چهارم: درباره عشق و معشوق در اشعار عارفان است. در فصل اول این قسمت شواهدی از اشعار عاشقانه فقیهان عارف ارائه گشته و سپس به عوامل استفاده از اصطالحات عشق مجازی در اشعار عرفانی پرداخته شده و در ادامه طی سه فصل با عناوین «عشق و معشوق در ‬‫اشعار خواجه حافظ رحمةالله» و «شیخ شبستری و عشق مجازی» و «محی‌الدین و عشق مجازی» اثبات شده که الفاظی که در اشعار عرفانی به کار می‌رود دارای معانی بلندی است که از محدوده عشق به زیبارویان عالم طبع به مراتب فراتر مي‌باشد و غالب این کلمات به حسب اصطالحات و زبان خاص اهل عرفان به کار می‌رود. و سپس ضمن بحث‌هایی تاریخی، ثابت شده که نسبت عشق شهوانی به مرحوم خواجه حافظ، جناب محی‌الدین و شیخ شبستری کذب است. و در ضمن آن تحقیقی تاریخی درباره کتاب مجالس‌العشّاق و داستان‌های جعلی آن دربارة عشق‌بازی بزرگان اهل‬ ‫عرفان ارائه شده است.

در پایان کتاب نیز طی یک جمع‌بندی کوتاه به آثار بحث عشق مجازی و دو دیدگاه مزبور در فهم روایات، مباحث فقهی، مباحث اخلاقی و در نهایت رفتارهای اجتماعی و بنیان خانواده اشاره شده است.

پس از پایان کتاب مجموعه مباحثی که مرتبط با کتاب بوده ولی درج آن در متن یا حاشیه موجب آشفتگی نظم کتاب می‌گشته است در طی یازده ضمیمه آورده شده که بحمدالله مشتمل بر نکاتی عقلی، فقهی، تاریخی و مباحثی مفید و ارزشمند است. در انتها نیز رساله‌ای فقهی در حکم«نظر به أجنبیّه» آمده که نکات فقهی نو و تازه‌ای را در بر گرفته است.‬

مربوط به دسته های: معرفی کتاب -