کانال تلگرام عرفان و حکمت
عرفان وحکمت
در پرتو قرآن وعترت
دانشنامه
  • مقاله

    بخش مقالات و یادداشتها دربرگیرنده نوشته‌های علمی‌ای است که شرائط درج در بخش دانشنامه را ندارد.
    مقاله متنی علمی است که نسبة طولانی و دارای ارجاعات و تحقیق باشد.
    یادداشت یا فیش متن علمی کوتاهی است که می‌تواند در دراز مدت تأمین کننده محتوای یک مقاله باشد.
  • دانشنامه

    دانشنامه، به ارائه مباحث علمی کلی و جامع مربوط به یک مدخل می‌پردازد.
    منظور از مدخل در اینجا یک اصطلاح (مانند: توحید افعالی، اعیان ثابته و...) یا اسم خاص (کتاب، شخصیت و ...) یا موضوع خاص (مانند: ادله وحدت وجود، تاریخ فلسفه، ...) است که به طور طبیعی در فضای مجازی مورد جستجو قرار می‌گیرد.
    در ذیل مدخل‌ها می‌توانید به فهرست مقالات، یادداشتها و پرسش و پاسخهای مرتبط با آن موضوع نیز دست پیدا کنید. بخشی از محتوای مدخل‌ها برگرفته‌ای از یک متن دیگر است که می‌توانیداز طریق عنوان «متن اصلی» به آن مراجعه کنید.

احترام به والدین

انتشار: سه‌شنبه ۲۱ ذی‌القعده ۱۴۳۵ - بروزرسانی: جمعه ۱۹ شعبان ۱۴۳۷
نویسنده: آیةالله حاج شیخ علی رضائی
منبع: کتاب سیر و سلوک (طرحی نو در عرفان عملی شیعی) ، صفحه ۳۲۲ تا ۳۲۴
فهرست

خدمت به والدین

خدمت به پدر و مادر و به‌ویژه مادر در سلوک تأثیری شگرف دارد. فرزند با هرچه در اختیار دارد، مال پدر و مادر است. در روایت است:

«أَنْتَ وَ مَالُكَ لِأَبِیك» [۱]؛ «تو و دارایی‌ات متعلق به پدرت هستید».

به یاد دارم که اشخاص پس از اتصال به محضر استاد چنان در خدمت به والدین می‌کوشیدند که آنان از این تغییر رفتار، می‌فهمیدند در زندگی فرزندشان اتفاقی رخ داده است و این نبود مگر به خاطر تأکید فراوان استاد بر رعایت حق پدر و مادر. می‌فرمود:

«در بوسیدن دست پدر برکتی وجود دارد که در جای دیگر نیست».

در میان شاگردان عارف کامل مرحوم ملاحسینقلی همدانی، برترین شاگرد را مرحوم سید احمد کربلایی می‌دانستند و می‌فرمودند:

«من از شخصیت این مرد در شگفتم»

و بعد تأکید می‌فرمودند که ایشان سال‌ها در خدمت به مادر خود کوشیده است. استاد در تمام مدت اقامت خود در عراق جز در اواخر از نجف پیاده به کربلا نمی‌رفتند، زیرا احساس می‌کردند مادرشان مضطرب می‌شود [۲]. نیز، در آثارشان به داستان عجیب مردی اشاره می‌کنند که به خاطر مادرش حتی ازدواج نکرد و در خدمت مادر بود و در یک مورد صبر و تحمل در برابر جفای مادر، باب مکاشفات برایش باز شد [۳].

چند نكته

۱. خدمت به والدین نباید همراه با منّت باشد، اگر پدر و مادر احساس کوچک‌ترین منتی کنند، اجر فرزند ضایع می‌شود.

۲. فرزند باید به گونه‌ای با والدین برخورد کند که آنها با جرأت به او امر و نهی کنند و نه اینکه متواضعانه از او تقاضا کنند. شأن والدین نسبت به فرزند به مراتب بالاتر از شأن مولی نسبت به نوکر است. مولی از عبد می‌خواهد و تقاضا نمی‌کند.

۳. اگر والدین فرزند را به خلاف شرع دعوت کردند، مثلاً از دخترشان خواستند بی‌حجاب از خانه بیرون رود، اطاعت آنها جایز نیست. در روایت است:

«لَا طَاعَۀ لِمَخْلُوقٍ فِی مَعْصِیۀ الْخَالِقِ» [۴]؛ «هیچ‌گونه فرمانبری از هیچ مخلوقی درآنجا که پای نافرمانی خالق در کار است، روا نیست».

البته، در همین مورد هم فرزند نباید با آنان برخورد تند داشته باشد.

۴. اگر پدر یا مادر افزون بر پدر و مادر بودن از کسانی هستند که در دین مورد احترام‌اند، مثلاً سالک راه خدایند، یا عالم دین‌اند، یا مجاهد در راه حق‌اند، ضرورت احترامشان دوچندان می‌گردد.

۵. در روایات پدر همسر و استاد دانش در حکم پدر دانسته شده و بر احترامشان تأکید شده است.

نیز در روایات پسر بزرگتر به منزلۀ پدر دانسته شده است. این مطلب تعهدی دو طرفه ایجاد می‌کند. پسر بزرگ پدری کند و دیگر فرزندان احترامی بیشتر به او بنهند.

مطالب مرتبط

زاد و توشه سالک

پانویس

۱. کافی، ج۵، ص۱۳۵.

۲. روح مجرد، ص۲۲.

۳. نور ملکوت قرآن، ج۱، ص۱۴۱.

۴. وسائل الشیعه، ج۱۱، ص۱۵۷.

مربوط به دسته های: بایسته های سیر و سلوک -