عرفان وحکمت
در پرتو قرآن وعترت
پرسش و پاسخ
  • مقاله

    بخش مقالات و یادداشتها دربرگیرنده نوشته‌های علمی‌ای است که شرائط درج در بخش دانشنامه را ندارد.
    مقاله متنی علمی است که نسبة طولانی و دارای ارجاعات و تحقیق باشد.
    یادداشت یا فیش متن علمی کوتاهی است که می‌تواند در دراز مدت تأمین کننده محتوای یک مقاله باشد.
  • دانشنامه

    دانشنامه، به ارائه مباحث علمی کلی و جامع مربوط به یک مدخل می‌پردازد.
    منظور از مدخل در اینجا یک اصطلاح (مانند: توحید افعالی، اعیان ثابته و...) یا اسم خاص (کتاب، شخصیت و ...) یا موضوع خاص (مانند: ادله وحدت وجود، تاریخ فلسفه، ...) است که به طور طبیعی در فضای مجازی مورد جستجو قرار می‌گیرد.
    در ذیل مدخل‌ها می‌توانید به فهرست مقالات، یادداشتها و پرسش و پاسخهای مرتبط با آن موضوع نیز دست پیدا کنید. بخشی از محتوای مدخل‌ها برگرفته‌ای از یک متن دیگر است که می‌توانیداز طریق عنوان «متن اصلی» به آن مراجعه کنید.
عرفان و حکمت > پرسش و پاسخ > فرشتگان چگونه از اسرار درونی انسان آگاه می‌شوند و آنها را ثبت می‌کنند؟

فرشتگان چگونه از اسرار درونی انسان آگاه می‌شوند و آنها را ثبت می‌کنند؟

فرشتگان چگونه از اسرار دروني انسان آگاه مي‌شوند و آنها را ثبت مي‌كنند؟

آیت الله جوادی آملی
پاسخ:۱

منبع: نسيم انديشه دفتر اول - صفحه ۱۶۲ و ۱۶۴


از امام صادق(عليه‌السلام) در همين زمينه مطلب بسيار مناسبي نقل شده است:

يكي از شاگردان امام صادق(عليه‌السلام) از ايشان پرسيد: در مورد اعمال ما، فرشتگان آنچه مي‌بينند مي‌نويسند؛ امّا در مورد خاطرات و نيّتهايي كه فقط از دل گذرانده‌ايم و هنوز به لباس عمل در نياورده‌ايم، چگونه عمل مي‌كنند؟

(وَ اِنْ تُبدُوا ما في أنفسكم أو تُخفُوهُ يُحاسبكُمْ بهِ اللّه)[۱]؛

در قيامت بايد براي اسرار دروني‌اي كه تا به حال پيش كسي باز نگفته‌ايد، حساب پس بدهيد. فرشتگان چگونه از اين اسرار دروني آگاه مي‌شوند؟

حضرت در پاسخ فرمود: آيا بوي باغ و بستان، با بوي كثافت و گنداب يكي است؟ اگر از كنار باغي پر گل و معطر بگذريد، بوي خوبي احساس مي‌كنيد و چنانچه بوي بد به مشام انسان برسد، مي‌فهمد كه اينجا كثافت و زباله است، پس از بو مي‌توان فهميد كه از كنار باغ مي‌گذريم يا از كنار چاه.

فرشتگان از بوي خوش قلب مؤمن اسرار، نيّت‌ها و اراده خير، طيّب و طاهر او را مي‌شناسند و نيز از بوي بد بعضي، از پليدي درون آنها آگاهي مي‌يابند. [۲]

انسان نمي‌تواند در چاه زندگي كند و از بوي آن اظهار تنفر نكند. اگر كسي به ملكوت رسيده باشد، بوي بد و خوب ديگران را با شامه جان درك مي‌كند و مؤمن را از منافق باز مي‌شناسد.

روزي امام علي عليه‌السلام بر بالاي منبر مشغول سخنراني بود؛ بعضي جاسوسان اموي خبر آوردند كه «خالد بن عرفطه» مُرد! حضرت به سخن ايشان اعتنايي نكرد؛ اما عده‌اي اين خبر را پذيرفتند. بار ديگر گفته شد: خالد مُرده است، باز هم حضرت اعتنا نكردند. بار سوم گفتند: اي امير مؤمنان اين خبر رسمي شد.

حضرت فرمودند: او هنوز نمرده است؛ شورش و بلوايي در پيش دارد و به تحريك حكومتهاي طاغي، عليه من قيام مي‌كند و از درب اين مسجد وارد مي‌شود. آن‌گاه حضرت به شخصي كه پاي منبر ايشان نشسته بود، اشاره كرد و فرمود: پرچم او هم به دست اين شخص است![۳]

اين قضيه بعدها واقع شد و اين عِلم غيب اميرمؤمنان عليه‌السلام و آگاهي از اسرار دروني كسي كه پاي سخنان حضرت نشسته، تحقق يافت. حضرت نيز چونان فرشتگان درون افراد را مي‌ديدند و مي‌دانستند كه درون چه كسي باغ و درون چه فردي گنداب است.

پانویس

۱. سوره بقره، آيه ۲۸۴.

۲. الكافي، ج ۲، ص ۴۲۹.

۳. الاختصاص، ص ۲۸۰؛ بحار الانوار، ج ۳۴، ص ۲۹۸.