عرفان وحکمت
در پرتو قرآن وعترت
پرسش و پاسخ
  • مقاله

    بخش مقالات و یادداشتها دربرگیرنده نوشته‌های علمی‌ای است که شرائط درج در بخش دانشنامه را ندارد.
    مقاله متنی علمی است که نسبة طولانی و دارای ارجاعات و تحقیق باشد.
    یادداشت یا فیش متن علمی کوتاهی است که می‌تواند در دراز مدت تأمین کننده محتوای یک مقاله باشد.
  • دانشنامه

    دانشنامه، به ارائه مباحث علمی کلی و جامع مربوط به یک مدخل می‌پردازد.
    منظور از مدخل در اینجا یک اصطلاح (مانند: توحید افعالی، اعیان ثابته و...) یا اسم خاص (کتاب، شخصیت و ...) یا موضوع خاص (مانند: ادله وحدت وجود، تاریخ فلسفه، ...) است که به طور طبیعی در فضای مجازی مورد جستجو قرار می‌گیرد.
    در ذیل مدخل‌ها می‌توانید به فهرست مقالات، یادداشتها و پرسش و پاسخهای مرتبط با آن موضوع نیز دست پیدا کنید. بخشی از محتوای مدخل‌ها برگرفته‌ای از یک متن دیگر است که می‌توانیداز طریق عنوان «متن اصلی» به آن مراجعه کنید.
عرفان و حکمت > پرسش و پاسخ > تفاوت فلسفه و عرفان در چیست؟

تفاوت فلسفه و عرفان در چیست؟

فلسفه اصالت الوجودى ملاصدرا (صدرالمتألهين) با فلسفه وحدت وجودى هندو و صوفى چه فرقى دارد؟

علامه سید محمد‌حسین طباطبائی
پاسخ:۱

منبع: بررسى‌هاى اسلامى(به كوشش سيد هادى خسرو شاهى)، ج‌۲، ص: ۱۱۳ و ۱۱۴

فلسفه ناميدن بحث‌هاى الهى كه هندو و متصوفه دارند غلط مشهورى است. فنّ هندو و متصوفه فنّ عرفان است نه فلسفه، زيرا علوم با تمايز موضوعاتشان‌متمايز مى‌شوند. موضوع فلسفه الهى مطلق موجود است، اعم از واجب و ممكن و از خواص و عوارض مطلق موجوديت بحث مى‌كند و موضوع عرفان حقيقت حق (خدا) است و از تجليّات و تعيّنات او بحث مى‌كند، و فرق اين دو فن در مسئله وجود اصيل اين است كه به نظر فيلسوف حقيقت وجود حقيقى است وسيع و صاحب مراتب مختلفه مانند مراتب مختلفه نور و هر موجودى اعم از واجب و ممكن حقيقتاً بهره‌اى از حقيقت وجود دارد ولى حقيقت وجود به نظر عارف يك واحد شخصى است منحصر به واجب و غيرواجب از ممكنات موجودند مجازاً نه حقيقتاً و مظهر وجود واجبى هستند نه مستقل در وجود و داراى حقيقت وجود (و معناى وحدت وجود اين است نه اين‌كه همه چيز خداست و خدا همه چيزِ همه چيز).