کانال تلگرام عرفان و حکمت
عرفان وحکمت
در پرتو قرآن وعترت
مقاله
  • مقاله

    بخش مقالات و یادداشتها دربرگیرنده نوشته‌های علمی‌ای است که شرائط درج در بخش دانشنامه را ندارد.
    مقاله متنی علمی است که نسبة طولانی و دارای ارجاعات و تحقیق باشد.
    یادداشت یا فیش متن علمی کوتاهی است که می‌تواند در دراز مدت تأمین کننده محتوای یک مقاله باشد.
  • دانشنامه

    دانشنامه، به ارائه مباحث علمی کلی و جامع مربوط به یک مدخل می‌پردازد.
    منظور از مدخل در اینجا یک اصطلاح (مانند: توحید افعالی، اعیان ثابته و...) یا اسم خاص (کتاب، شخصیت و ...) یا موضوع خاص (مانند: ادله وحدت وجود، تاریخ فلسفه، ...) است که به طور طبیعی در فضای مجازی مورد جستجو قرار می‌گیرد.
    در ذیل مدخل‌ها می‌توانید به فهرست مقالات، یادداشتها و پرسش و پاسخهای مرتبط با آن موضوع نیز دست پیدا کنید. بخشی از محتوای مدخل‌ها برگرفته‌ای از یک متن دیگر است که می‌توانیداز طریق عنوان «متن اصلی» به آن مراجعه کنید.
عرفان و حکمت > مقاله > مباهله در بیان ابن فهد حلی

مباهله در بیان ابن فهد حلی

انتشار: سه‌شنبه ۱۷ رمضان ۱۴۳۵ - بروزرسانی: شنبه ۲۱ جمادی‌الثانیه ۱۴۳۶
نویسنده: ابن فهد حلی
منبع: عدة الداعی و نجاح الساعی ترجمه حسین غفاری ساروی (آیین بندگی و نیایش) ، ص 353 تا 356
فهرست

مباهله [۱]

در اينجا دو بحث هست:

وقت مباهله

اوّل- در وقت آن:

اگر امكان دارد، در وقتى كه روايت شده انجام پذيرد.

ابو حمزه ثمالى (ره) از امام باقر عليه السّلام روايت كرده است كه فرمود:

«السّاعة الّتى تباهل فيها ما بين طلوع الفجر الى طلوع الشّمس».
«زمان مباهله، بين طلوع فجر و طلوع آفتاب است).

كيفيّت مباهله

دوّم- در كيفيّت آن:

بحث با مخالفين ولايت اهل بیت پیامبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم

محمد بن ابى عمير از محمد بن حكيم از ابى مسروق روايت كرده است كه گويد: به حضرت صادق عليه السّلام عرض كردم:

ما در بحث با مخالفين ولايت شما، آيه كريمه سوره نساء را مى‌آوريم كه مى‌فرمايد:

- أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ .[۲]

«فرمان خدا و رسول و فرمانداران (از طرف خدا و رسول) را اطاعت كنيد».

آنان در پاسخ مى‌گويند:

اين آيه در مورد اطاع از فرماندهان لشكرهايى است كه رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم به جنگ مى‌فرستادند (و ربطى به مسأله امامت ائمه- عليهم السّلام- ندارد).

با آنان به آيه سوره مائده احتجاج مى‌كنيم كه مى‌فرمايد:

- إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ .[۳]

«ولىّ شما تنها خدا و رسولش و آن مؤمنينى كه نماز را برپا مى‌دارند، مى‌باشند» .[۴]

مى‌گويند:

خداوند متعال در اين آيه دستور اطاعت از مؤمنين به طور كلّى را صادر كرده نه اشخاص معين، آن گونه كه شما مى‌گوييد.

و هر گاه به آيه سوره شورى استدلال مى‌كنيم كه مى‌فرمايد:

- قُلْ لا أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْراً إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبى‌ .[۵]

يعنى: «بگو من از شما اجر و پاداشى نمى‌خواهم مگر اينكه به خويشاوندان محبت كنيد».

مى‌گويند:

اين آيه در مورد نزديكان مسلمين است (نه خصوص نزديكان پيامبر) [۶].

«ابى مسروق» مى‌گويد: هر دليلى كه در ذهنم بود در حضور حضرت ذكر كردم كه ايشان در پاسخ به من فرمودند:

«اذا كان لكم ذلك فادعهم الى المباهلة».
«هر گاه چنين چيزى پيش آمد، اينان را به مباهله دعوت كن».

گفتم چكار كنم؟ فرمود:

«اصلح نفسك ثلاثا و اظنّه قال: صم و اغتسل و ابرز انت و هو الى الجبّان فشبّك اصابعك من يدك اليمنى في اصابعه و ابدأ بنفسك فقل:»
«سه روز خود را اصلاح كن- گمان مى‌كنم فرمود روزه بگير و غسل‌ بنما- آنگاه با هم به بيابان برويد، بعد انگشتان دست راست خود را در انگشتان دست او قرار بده و اول از خود شروع كرده بگو:».
«اللهمّ ربّ السّموات السّبع و ربّ الارضين السّبع عالم الغيب و الشّهادة الرّحمن الرّحيم ان كان ابو مسروق جحد حقّا و ادّعى باطلا فانزل عليه حسبانا من السّماء او عذابا اليما».
«اى خدايى كه پروردگار آسمانهاى هفتگانه و زمينهاى هفتگانه‌اى! اى خدايى كه هم غيب را مى‌دانى و هم شهادت را! اى خداى رحمان و رحيم! اگر ابو مسروق حرف حقى را انكار مى‌كند و مدّعى سخن باطلى است، بر او از آسمان، تير يا عذابى دردناك فرود آور».
«ثمّ ردّ الدّعوة فقل:»
«آنگاه دعا را به او برگردان و بگو:».
«و ان كان فلان جحد حقّا و ادّعى باطلا فانزل عليه حسبانا من السّماء او عذابا اليما»
«و اگر فلانى حقى را انكار مى‌كند و مدعى باطلى است، بر او از آسمان، تير يا عذابى دردناك فرود آور».

آنگاه حضرت فرمود:

«فانّك لا تلبث ان ترى ذلك فيه فو اللَّه ما وجدت خلقا يجيبنى اليه»
« (اگر چنين كنى، بزودى عذاب بر او فرود مى‌آيد و) احتياجى به درنگ نيست، به خدا سوگند! مخلوقى را نيافتم كه دعوت من براى مباهله را پاسخ مثبت گويد (و حاضر به مباهله با من شود)».

از «ابن عباس» نقل است كه گويد:

انگشتانت را در انگشتان او فرو ببر و باز كن، آنگاه بگو: خدايا! اگر فلانى حقى را انكار مى‌كند يا به باطلى اقرار دارد، از آسمان تيرى يا عذاب دردناكى از جانب خودت به او برسان، آنگاه هفتاد مرتبه او را لعنت كن.

پانویس

۱. يعنى: يك ديگر را نفرين كردن.

۲. سوره نساء، آيه ۵۹.

۳. سوره مائده، آيه ۵۵.

۴. آيه در شأن على عليه السّلام كه در ركوع نماز، صدقه داده بود، نازل گرديده، چون در ادامه مى‌فرمايد: «... و در حال ركوع زكات مى‌دهند».

۵. سوره شورى، آيه ۲۳.

۶. مخفى نماند كه مفسّرين عالى مقام، به اين توجيهات سست، پاسخ داده‌اند.