عرفان وحکمت
در پرتو قرآن وعترت
پرسش و پاسخ
  • مقاله

    بخش مقالات و یادداشتها دربرگیرنده نوشته‌های علمی‌ای است که شرائط درج در بخش دانشنامه را ندارد.
    مقاله متنی علمی است که نسبة طولانی و دارای ارجاعات و تحقیق باشد.
    یادداشت یا فیش متن علمی کوتاهی است که می‌تواند در دراز مدت تأمین کننده محتوای یک مقاله باشد.
  • دانشنامه

    دانشنامه، به ارائه مباحث علمی کلی و جامع مربوط به یک مدخل می‌پردازد.
    منظور از مدخل در اینجا یک اصطلاح (مانند: توحید افعالی، اعیان ثابته و...) یا اسم خاص (کتاب، شخصیت و ...) یا موضوع خاص (مانند: ادله وحدت وجود، تاریخ فلسفه، ...) است که به طور طبیعی در فضای مجازی مورد جستجو قرار می‌گیرد.
    در ذیل مدخل‌ها می‌توانید به فهرست مقالات، یادداشتها و پرسش و پاسخهای مرتبط با آن موضوع نیز دست پیدا کنید. بخشی از محتوای مدخل‌ها برگرفته‌ای از یک متن دیگر است که می‌توانیداز طریق عنوان «متن اصلی» به آن مراجعه کنید.
عرفان و حکمت > پرسش و پاسخ > آیا مقام جانشینی خداوند، مخصوص انبیا است یا انسان‌های دیگر هم می‌توانند به این مقام برسند؟

آیا مقام جانشینی خداوند، مخصوص انبیا است یا انسان‌های دیگر هم می‌توانند به این مقام برسند؟

آيا مقام جانشيني خداوند، مخصوص انبيا عليهم‌السلام است يا انسان‌هاي ديگر هم مي‌توانند به اين مقام برسند؟

آیت الله جوادی آملی
پاسخ:۱

منبع: نسيم انديشه دفتر دوم - صفحه ۴۲ و ۴۳


همان‌گونه كه نبوت درجاتي دارد:

(ولَقَد فَضَّلنا بَعضَ النَّبِيّينَ عَلي بَعض)[۱]

و رسالت مراتبي:

(تِلكَ الرُّسُلُ فَضَّلنا بَعضَهُم عَلي بَعض) [۲][/پانویس]

خلافت نيز از مراتب و درجاتي برخوردار است. همه انبيا، اوليا و مؤمنان صالح، خلفاي الهي‌اند؛ ليكن در درجات و مراتب مختلفي به سر مي‌برند.

جانشيني خدا به اين معني است كه انسان همه كارها را از طرف خدا و به عنوان مظهر و آيت خدا انجام دهد. خداي سبحان فرمود:

وقتي مالي حلال به دست آورديد، در انفاق آن خليفه (جانشين) من باشيد و بدانيد كه اين مال از آن شما نيست. خدا در اين آيه اصول مالكيت و روابط اقتصادي را ميان انسان‌ها پايه‌ريزي كرد؛ يعني هركس چيزي از راه حلال كسب كرد، مال اوست؛ اما اين مالكيت در امور مربوط به خدا جريان نمي‌يابد و شخص نمي‌تواند بگويد كه اين چيز مال من است و مال خدا نيست. انسان فقط در نسبت با ديگر هم‌نوعان خود، مي‌تواند ادعاي مالكيت داشته باشد و در مقابل خدا، فقط امين و خليفه است، از اين‌رو در قرآن كريم آمده است:

(وءاتوهُم مِن مالِ اللهِ الَّذي ءاتكُم)[۳]؛ از مال خدا كه به شما عطا كرده است، انفاق كنيد. با اين‌كه در قرآن كريم در موارد مختلف از (اَمولُكُم)[۴] سخن به ميان آمده است:

(لِلرِّجالِ نَصيب مِمَّا اكتَسَبوا ولِلنِّساءِ نَصيب مِمَّا اكتَسَبن).[۵]

پس مقام خلافت مقامي است كه هر انسان شايسته‌اي مي‌تواند عهده‌دار آن شود. البته خلافت درجات بسياري دارد و انسان مؤمن به اندازه ايمان و عمل صالح خود، خليفه و جانشين خداست.

پانویس

۱. سوره اسراء، آيه ۵۵.

۲. [پانویس]سوره بقره، آيه ۲۵۳.

۳. سوره نور، آيه ۳۳.

۴. سوره انفال، آيه ۲۸؛ سوره سبأ، آيه ۳۷؛ سوره محمد صلي الله عليه و آله و سلم ، آيه ۳۶؛ سوره منافقون، آيه ۹ و سوره تغابن، آيه ۱۵.

۵. سوره نساء، آيه ۳۲.