• مقاله

    بخش مقالات و یادداشتها دربرگیرنده نوشته‌های علمی‌ای است که شرائط درج در بخش دانشنامه را ندارد.
    مقاله متنی علمی است که نسبة طولانی و دارای ارجاعات و تحقیق باشد.
    یادداشت یا فیش متن علمی کوتاهی است که می‌تواند در دراز مدت تأمین کننده محتوای یک مقاله باشد.
  • دانشنامه

    دانشنامه، به ارائه مباحث علمی کلی و جامع مربوط به یک مدخل می‌پردازد.
    منظور از مدخل در اینجا یک اصطلاح (مانند: توحید افعالی، اعیان ثابته و...) یا اسم خاص (کتاب، شخصیت و ...) یا موضوع خاص (مانند: ادله وحدت وجود، تاریخ فلسفه، ...) است که به طور طبیعی در فضای مجازی مورد جستجو قرار می‌گیرد.
    در ذیل مدخل‌ها می‌توانید به فهرست مقالات، یادداشتها و پرسش و پاسخهای مرتبط با آن موضوع نیز دست پیدا کنید. بخشی از محتوای مدخل‌ها برگرفته‌ای از یک متن دیگر است که می‌توانیداز طریق عنوان «متن اصلی» به آن مراجعه کنید.

وصی مرحوم قاضی (۳) مقام عرفانی حضرت آقای حاج سید هاشم موسوی حداد

آیا مرحوم حضرت آقای حاج سید هاشم موسوی حداد وصی باطن مرحوم قاضی و جانشین معنوی ایشان بوده اند یا نه؟ در این مقاله به این سوال پاسخ داده می‌شود.

ادامه مطلب ←

وصی مرحوم قاضی (۲) مقام عرفانی مرحوم آیة الله العظمی بهجت

آیا مرحوم قاضی وصی رسمی دیگری غیر از مرحوم آیة الله قوچانی داشته‌اند؟ آیا کس یا کسان دیگری نیز بوده‌اند که وصی ظاهر (وصی رسمی) ایشان بوده و به تصریح ایشان وصایتی داشته باشند یا نه؟ در این مقاله به این سولات پاسخ داده می‌شود.

ادامه مطلب ←

وصی مرحوم قاضی (۱) مقام عرفانی مرحوم آیة الله حاج شیخ عباس قوچانی

یکی از مسائلی که أخیراً در فضای مجازی منتشر شده و در حال گسترش است، بحث از وصی مرحوم قاضی أفاض الله علینا من برکات نفسه القدسیّة است. سلسله مقالات حاضر نقدی بر برخی مسائل منتشر شده است که متأسفانه مشتمل بر تعریضات ناصوابی به محضر حضرت آیة الحق حضرت آقای حاج سید هاشم موسوی حداد قدس سره می‌باشد.

ادامه مطلب ←

ارتباط آیة الله بهجت و آیة الله قاضی

«مرحوم آقای قاضی عنایت خاصی نسبت به ایشان داشت آقا ضیاءالدین آملی فرزند آیت الله العظمی حاج شیخ محمد تقی آملی در جلسه درس آیت الله بهجت در حضور ایشان برای حضار نقل كرده بود كه من به چشم خود دیدم كه مرحوم آقای ميرزا علی آقای قاضی در نماز به ايشان اقتدا نمودند.»

ادامه مطلب ←

علم غیب امام (تکمیل نظریه اعتدالی و پاسخ به شبهات)

علم امام مراتب و اقسامی دارد که برخی از آنها حضوری و برخی حصولی است، علوم حضوری امام متوقف بر التفات است و این التفات گاهی با اراده و گاه بدون اراده حاصل می‌شود. با توجه به مراتب علم امام و توقف آن بر التفات، و نیز توجه به فناء اراده امام در اراده خداوند متعال و تفکیک میان اراده تکوینی و تشریعی الهی شبهات معروفی که در باب علم امام مطرح است پاسخ داده می‌شود.

ادامه مطلب ←

ارتباط آیت الله خویی با آیت الحق سید علی آقای قاضی

پس از چندی آیت‌الله خویی مرحوم آیت‌الله قاضی را در حرم اباعبدالله علیه‌السّلام می‌بینند و مفصّلاً با ایشان سخن می‌گویند و آن قدر شیفتۀ ایشان می‌شوند که همانجا دستور می‌خواهند و مرحوم آقای قاضی می‌فرمایند. مفتاح الفلاحِ شیخ بهائی دستور شما.

ادامه مطلب ←

تاملی در حالات فنائی حضرت آقای حداد

ایشان بعد از آنکه از طرق دیگر وصول حضرت آقای حداد را به فناء احراز فرموده اند برای نشان دادن شدت انصراف حضرت آقای حداد و قوت واردات فنائی ایشان تاثیر این حالات فنائی را بر ظاهر حضرت آقای حداد بیان نموده اند که این موارد شاهد بر شدت فناء ایشان است نه بر حصول اصل فناء.

ادامه مطلب ←

صوفی چه کسی است؟

بنده كه در نجف بودم... از كسى شهريّه نمى‌گرفتم، و الّا شهريّه‌ام را تحقيقاً قطع مى‌كردند. هر كسى كه يك كمى در مسجد سهله بيشتر بود يا مسجد كوفه، يا در مجالس عمومى كمتر وارد مى‌شد شهريّه‌اش قطع مى‌شد.

ادامه مطلب ←

تاملی در تشرف سید ابوالحسن اصفهانی محضر امام زمان

این مکاشفه بعدها در بین مردم دهان به دهان چرخید تا جایی که مکاشفه تبدیل به واقعیت مسلم تاریخی شد و شیخ عبدالنبی اراکی را هم حذف کردند و تشرف را هم به خود سید ابوالحسن اصفهانی نسبت دادند!!

ادامه مطلب ←

تاملی در تشرف میرزا مهدی اصفهانی محضر امام زمان

اصل ماجرا خواب یا مکاشفه‌ای است که مرحوم میرزا مهدی اصفهانی در حدود سال ۱۳۰۰ در نجف اشرف داشته‌اند و در آن هم امام زمان رؤیت نشده‌اند بلکه مرحوم میرزا تنها برگه‌ای در دست خود دیده‌اند که در پشت آن نوشته شده بود من حجت بن الحسن هستم و در این هفتاد سالی که از رحلت آن مرحوم گذشته چه ساز و برگها که بر آن نبسته‌اند!!

ادامه مطلب ←

توحیدیه‌های پیر جماران

واقعیت اینست که مراجعه‌ای به آثار قلمی و شفاهی ایشان، حتی آثاری که در جوانی نگاشته‌اند نشان می‌دهد نه فقط به اصول و مبانی نظری عرفان ملتزم و معتقدند، بلکه از متخصصین درجه یک فن عرفان نظری محسوب می شوند. در این نوشتار کوتاه عباراتی نورانی از کتب ایشان را مرور می‌کنیم که در آن به صراحت مسأله توحید قرآنی و وحدت شخصیه وجود طرح شده و می تواند روشنگر گوشه‌ای از ابعاد عرفانی ایشان باشد.

ادامه مطلب ←

روش تحصیل فلسفه در بیان آیةالله رمضانی

برای اینکه ما با این مشکلات روبه‌رو نشویم، باید فلسفه را با خواندن یک دوره حکمت متعارف مشائی - که با فهم و استعداد افراد مبتدی مناسب است - شروع کنیم و بعد از آن به فراگیری حکمت اشراق، که ناظر به حکمت مشاء است، بلکه نقدی است بر آن حکمت، بپردازیم و در کنار این‌ها باید مباحث کلامی را نیز پیگیری کنیم.

ادامه مطلب ←

شیوه تحصیل اسفار و تحقیق و نگارش و تدریس فلسفه در گفتگو با آیةالله یزدان‌پناه

ﻫﺮ ﭼﻪ روی اسفار ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ‌ﮔﺬاری کنید ﻣﻔﯿﺪ اﺳﺖ. ﺑﻨﺪه ﺟﻠﺪ اول اﺳﻔﺎر را دوﺑﺎر ﺧﻮاﻧﺪه‌ام. ﺟﻠﺪ دوم را ﻫﻢ ﺗﻘﺮﯾﺒﺎً دو ﺑﺎر (ﻏﯿﺮ از اواﺧﺮش) ﺧﻮاﻧﺪه‌ام. ﯾﮏ دور در درس استاد حسن زاده و ﯾﮏ دور درس استاد جوادی آملی. در دورۀ اول ﻣﺒﺎﺣﺜﻪ داﺷﺘﯿﻢ و در دورۀ دوم ﺑﻌﻀﯽ از ﺟﺎﻫﺎ را ﻣﺒﺎﺣﺜﻪ ﮐﺮدﯾﻢ. ﺟﻠﺪ ﺷﺶ اﺳﻔﺎر ﻫﻢ ﻫﻤﯿﻦ ﻃﻮر ﻣﻬﻢ اﺳﺖ. از ﺗﻌﻄﯿﻼت اﺳﺘﻔﺎده ﮐﻨﯿﺪ. ﺗﻌﻄﯿﻼت ﺧﯿﻠﯽ ﺑﺮﮐﺖ دارد. دﺳﺖ ﺑﺠﻨﺒﺎﻧﯿﺪ. اﻟﺒﺘﻪ ﻓﺸﺎر بیخود ﻧﯿﺎورﯾﺪ.

ادامه مطلب ←

تاملی در کلام آقای ملکیان در باب تطابق یا عدم تطابق قرآن و عرفان و برهان

در حکمت متعالیه همه سخن در این است که معاد و حشر مختص به روح و نفس نیست بلکه بدن انسان و بالاتر از آن تمام موجودات جسمانی به سوی خداوند متعال محشور می‌شوند تا جائی که به تعبیر حدیث شریف: فَلَوْ أَنَّ رَجُلًا تَوَلَّى حَجَراً لَحَشَرَهُ‌ اللَّهُ‌ مَعَهُ‌ يَوْمَ الْقِيَامَةِ؛ اگر کسی سنگی را در دنیا دوست داشته باشد خداوند در قیامت او را با آن سنگ محشور می‌فرماید.

ادامه مطلب ←

حقیقت توکل، راهکارها و ثمرات

توکل از مفاهیم بسیار عالی و بلند در شریعت اسلام است و شناخت صحیح آن، مبتنی بر مقدماتی است. حقیقت توکّل حالتی قلبی است که واقعیت آن اینست که فقط خدا را منشأ اثر ببیند و بر اسباب تکیه نکند و در عمل هرجا تکیه بر اسباب وظیفه است، بر آن تکیه کند و در غیر آن به اسباب اعتنا ننماید.

ادامه مطلب ←

ادله شرعی فناء فی الله

یکی از مباحث بسیار پیچیده در عرفان، حقیقت فناء فی الله است. این مسأله هم از جهت چیستی و تفاسیر متعدد آن و هم از جهت امکان و امتناع و نیز ادله نقلی و عقلی آن محل بحث و گفتگوست. متن حاضر، حاصل نشستی تخصصی در مجمع عالی حکمت اسلامی شعبه مشهد مقدس است که به گوشه‌هائی از این بحث پراخته است. در این بحث پس از پنج مقدمه برای تبیین محل بحث، به ده دسته از ادله شرعی بر امکان و تحقق فناء‌ذاتی اشاره شده است.

ادامه مطلب ←

پاسخ به سوالاتی درباره عدل الهی

از مسائلی که بسیار مورد سؤال قرار می‌گیرد معنای عدل الهی و دلیل آن است. زیاد می‌شنویم که انسانها در هنگام مواجهه با مشکلات زندگی ناخودآگاه به عدالت نداشتن خداوند معتقد شده و از خداوند طلبکار می‌شوند و می‌گویند «خداوند ـ سبحانه و تعالی ـ ظالم است و ما را خلق کرده و بدبختی‌های فراوان بر سر ما آورده و از خوشی‌ها ما را محروم نموده و دائماً‌ نیز به ما دستور می‌دهد و ما را از جهنم می‌ترساند و گویا ما را چون عروسکانی در دست خود فرض نموده که با آنها هرگونه بخواهد بازی می‌نماید.» متن ذیلی به بررسی اجمالی پاسخ این سؤال و برخی سؤالات مشابه می‌پردازد و سعی دارد جوانب اصلی مسأله را روشن نماید.

ادامه مطلب ←

مذهب مولوی (شیعی الاصول و سنی الفروع)

مولوی و عرفایی مثل محیی‌الدین و عطار سنی ‌الفروعند و شیعی الاصولند. یعنی در مسائل فروع دین، اهل سنت‌اند. زیرا آنجا بزرگ شدند و فقه آنها را خواندند و اینطور بار آمدند. اما در مسائل اصول دین مثل اعتقاد به توحید و نبوت و امامت و رابطه نبوت با امامت و ولایت، مسئله حشر و قیامت و .. و اصول افکار شیعه مانند جبر و اختیار و قضا و قدر، این عرفا، شیعه هستند و تفکر شیعی دارند.

ادامه مطلب ←

کربلا و عزاداری امام حسین علیه‌السلام از نگاه مولانا

اگر کسی از ابتدا تا انتهای مثنوی و دیوان شمس را خوانده باشد، متوجه می‌شود که مولوی نه تنها علیه امام حسین علیه‌السلام و قضیه کربلا چیزی نگفته، بلکه تأیید هم کرده است. منتها برخی از انسان‌های بی‌انصاف که می‌خواهند به اهداف خود برسند، یکی از شعرهای مولوی را تحریف کرده‌اند و به مولوی نسبت داده‌اند که مولوی می‌گوید: «کورکورانه نرو در کربلا/ تا نیفتی چون حسین اندر بلا»، شما اگر کل مثنوی و دیوان شمس را زیر و رو کنید این بیت را پیدا نمی‌کنید و معلوم است این دروغی است که ساخته‌اند.

ادامه مطلب ←

توصیه‌های آخوند ملا حسینقلی همدانی به نقل از آیةالله میرزا محمد طهرانی

یک راه دیگر برای دستیابی به خوف، نماز همراه با حضور قلب است. وقتی در پیشگاه خدایت می‌ایستی، باید بدانی که در برابر پادشاهی بزرگ و مقتدر ایستاده‌ای. پس خود را جمع کن. بکوش تا حواسّ تو پراکنده نشود. به عظمت خدای جلّ جلاله بیندیش. سپس نیت کن و بگو: «الله اکبر». یعنی او را - هم به قلب و هم به زبان - بزرگ بدار.

ادامه مطلب ←

آیت الله حاج سید علی شوشتری در نگاه آیت الله آقا نجفی قوچانی

در نجف اشرف مشغول تحصيل علم اخلاق بودم. در عالم رؤيا مرا دلالت نمودند بر حاجى سيد على شوشترى اعلى اللّه مقامه. آن مرحوم در آن زمان اربعين داشتند. در مسجد كوفه او را ملاقات نمودم؛ گفت: اشاره در اين باب به من نيز شده است.

ادامه مطلب ←

نامه آخوند ملاحسینقلی همدانی به یکی از علمای تبریز

مخفی نماناد بر برادران دینی که به جز التزام به شرع شریف در تمام حرکات و سکنات و تکلمّات و لحظات و غیرها راهی به قرب حضرت ملک الملوک جل جلاله نیست، و به خرافات ذوقیه اگر چه ذوق در غیر این مقام خوب است، کما دأب الجهّال و الصوفیّة خذلهم الله جل جلاله راه رفتن لا یوجب الا بُعداً حتی شخص هرگاه ملتزم بر نزدن شارب و نخوردن گوشت بوده باشد، اگر ایمان به عصمت ائمه اطهار صلوات الله علیهم آورده باشد، باید بفهمد از حضرت احدیت دور خواهد شد، و هکذا در کیفیت ذکر بغیر ما ورد عن السادات المعصومین علیهم السلام عمل نماید.

ادامه مطلب ←

توصیه‌های عرفانی از مولی محمد بیدآبادی

پس هموم خود را هم واحد ساخته، به قدم جدّ و جهد تمام پای در جادۀ شریعت گذارد، و تحصیل ملکه تقوی نماید، یعنی پیرامون حرام و مشتبه و مباح قولا و فعلا و حالا و خیالا و اعتقادا به قدر مقدور نگردد، تا طهارت صوری و معنوی حاصل شود که شرط عبادت است و اثری از عبادت مترتب شود و محض صورت نباشد. «انما یتقبل الله من المتقین» «و لن تقبل نفقاتکم ان کنتم قوما فاسقین»

ادامه مطلب ←

نامه‌ای از علامه سید محمدحسین حسینی طهرانی درباره دفع جن

پيوسته شيطان اولياء خود از جنّ و انس را براى مسدودنمودن راه مؤمنين و سالکين راه خدا به حرکت در مى‌آورد، وليکن اين جولانى بيش نيست و جولان حقّ تا قيامت برقرار است. بنابراين چاره‌اى جز توکّل بر خداى سبحان و قطع اميد از غير او نيست،

ادامه مطلب ←

معنای «مسلک درویشی خوب نیست»

یکی از تفاوت‌های مسلک سلوکی مرحوم حاج ملاحسینقلی همدانی و عرفای نجف و مرحوم آیةالله انصاری همدانی قدس سرهم با مسلک مرحوم سید معصومعلیشاه آنست که مرحوم سید معصومعلیشاه به واسطه شوریدگی کمتر جامعیت داشتند و غلبه حال باطن و جذبات روحی، ایشان را از عنایت کامل به عالم ظاهر باز می‌داشته ولی عارفان نحلۀ نجف هم به جهت تسلط در امر شریعت و فقاهت و هم به علت تعادل بیشتر در سیر و هم به واسطه تمکن در عالم بقاء میان هر دو جهت جمع نموده و فضائل ظاهر و باطن را مشترکاً داشتند.

ادامه مطلب ←

درویشی و تصوف و تقید به شریعت

«پوشيده نماند كه از ابتداى سیر و سلوک تا آخرين مرحله از آن، سالك بايد در تمام امور ملازم شرع انور باشد و به قدر سر سوزنى از ظاهر شريعت تجاوز ننمايد. پس اگر كسى را ببينى كه دعوى سلوك كند و ملازم تقوى و ورع نبوده و از جميع احكام الهيّه شرعيّه متابعت ننمايد و به قدر سر سوزنى از صراط مستقيم شريعت حقّه انحراف نمايد او را منافق مى‌دان مگر آنچه به عذر يا خطا يا نسيان از او سر زند.»

ادامه مطلب ←

معنای ضرورت استاد عام و استغنای از آن با مطالعه دوره علوم و معارف اسلام

معنای استغناء از استاد با مطالعه دوره علوم و معارف این نیست که انسان به دنبال استاد نگردد، بلکه به معنای آنست که ناامید نشود و ساکن ننشیند و با مجاهده و تلاشی بیشتر راه را با استمداد از این کتب که مشتمل بر دقائق سیر الی الله است طی نماید. در حقیقت مرحوم علامه طهرانی با تألیف این آثار به زبان فارسی و با این طرز بیان خاص راهی برای سالکین الی الله گشودند که هر کسی در هر جائی بتواند با این کتب راه را یافته و از خطرات طریق در امان باشد، البته به شرط مراعات اخلاص در عمل و در مطالعه و انس با این کتابها.

ادامه مطلب ←

مصاحبه با دکتر علی مطهری

مرحوم آیة‌الله حاج شیخ مرتضی مطهّری از حدود سال ۵۰ ایشان گرایش عرفانی پیدا کردند و در این اثنا خوابی دیدند و می‌خواستند که انسان کاملی را بیابند. ایشان از علامه طباطبائی در این مورد سؤال می‌کنند و ایشان هم مرحوم آقای سیّد محمّد حسین طهرانی را معرفی می‌کنند و از آن روزها بود که با ایشان مراوداتی داشتند... احتمالاً کرامات ایشان مثل برخی عرفا، عنایتی بوده است. قطعاً همین طور است. انسان عارف و کاملی بودند.

ادامه مطلب ←

مصاحبه با داماد ارشد شهید مطهری جناب آقای مهندس عباس هادیزاده اصفهانی

همسایه روبروی آیة‌الله مطهّری سرتیپ صدری بود که شاه برای او از کلانتری محل محافظ گذاشته بود و یک پاسبان شب تا صبح موظّف بود دور خانۀ او بگردد. آن پاسبان بعد از شهادت مرحوم مطهّری گفته بود: «من در آن ایّام خیلی شیفتۀ مرحوم مطهّری شده‌بودم. یکی به خاطر صدای مناجاتی که شب‌ها از ایشان می‌شنیدم و یکی به خاطر قاب الله نورانی که از لای کرکره‌ها در اتاقشان دیده می‌شد و شبها روشن می‌کردند.»

ادامه مطلب ←

ارتباط سلوکی شهید مطهری با علامه طهرانی

دوست مكرّم و سرور ارجمند مهربانتر از برادر ما مرحوم آيةالله شيخ مرتضى مطهّرى رضوان‌الله‌عليه بالأخره در اين چند ساله آخر عمر خود بالعيان دريافت كه بدون اتّصال به باطن و ربط با خداى منّان و اشراب دل از سرچشمه فيوضات ربّانيّه، اطمينان خاطر و آرامش سرّ نصيب انسان نمى‌گردد، و هيچگاه نمى‌تواند در حرم مطهّر خدا وارد شود يا گرداگرد آن طوف كند و به كعبه مقصود برسد.

ادامه مطلب ←

حضرت ابوطالب علیه‌السلام از نگاه محیی الدین عربی رحمةالله

مخالفان حکمت و عرفان به محیی‌الدین ابن عربی نسبت می دهند که در فصوص و رساله ردّ المتشابه حضرت ابوطالب علیه‌السلام را کافر خوانده است و ائمه علیهم‌السلام فرموده‌اند هر کس أبوطالب را کافر بخواند اهل جهنم است. ولی واقعیت اینست که اولاً رساله رد المتشابه از محیی‌الدین نیست و در فصوص نیز چنین مطلبی نیامده است. ثانیا فرمایش ائمه علیهم‌السلام فقط در مورد کسانیست که از سر عناد با حضرت أمیرالمؤمنین علیه‌السلام به حضرت أبوطالب اهانت نموده و ایشان را جهنمی می‌نامند. اما سنیانی که مستضعفند و به واسطه تعبّد به روایاتی که به دستشان رسیده چنین اعتقادی دارند جهنمی نمی‌باشند.

ادامه مطلب ←

سخنی درباره کاتب ملحقات رساله سیر و سلوک بحرالعلوم

در قسمت پایانی رساله سیر و سلوک منسوب به سید بحرالعلوم مطالبی آمده که از مذاق فقهای متشرّع به دور است. این عبارات سبب شده که برخی استناد کل رساله را به مرحوم سید انکار کنند غافل از آنکه این عبارات از ناسخ رساله است نه از مؤلف آن. از توضیحی که میرزا معصومعلی صاحب طرائق الحقائق در دو موضع از طرائق بیان نموده می‌توان حدس زد که این ناسخ جناب رحمتعلیشاه نعمةاللهی جد میرزا معصومعلی می‌باشد.

ادامه مطلب ←

درسنامه توحید قرآنی و وحدت وجود (۸) معنای وجود و موجود مجازی (معنای وجود مجازی ماسوی الله)

تدبر در آیات قرآن و روایات اهل بیت علیهم السلام و تحقیقات فلسفی انسان را به اعتراف به این حقیقت وامی‌دارد که هر خیر و کمالی که در مخلوق هست، در حقیقت از خالق است و هر نقص و کاستی که در او است از مخلوقیت مخلوق می‌باشد. پس اگر وجود را به مخلوق نسبت می‌دهیم، در حقیقت متعلق به خالق است و مخلوق چون در حیطه وجود خالق است وجود مجازاً به او هم منسوب است.

ادامه مطلب ←

درسنامه توحید قرآنی و وحدت وجود (۸) معنای وجود و موجود مجازی (معنا و اقسام مجاز)

عرفا می‌گویند: وجود و موجود حقیقی یکی بیش نیست و هرچه غیر از او، موجود مجازی است و به هیچ یک از ماسوی الله نمی‌توان وجود حقیقی را نسبت داد.عرفا بر همین اساس گاهی می‌گویند: حقیقت نظام عالم بر وحدت وجود و کثرت موجود پایه نهاده شده است. منظورشان وحدت وجود حقیقی و کثرت موجود مجازی است و گاهی می‌گویند: حقیقت نظام عالم وحدت وجود و وحدت موجود است و منظورشان وجود و موجود حقیقی است.

ادامه مطلب ←

عرفان مثبت و عرفان منفی

عرفان مثبت و عرفان منفی، یک جعل اصطلاح است و از مصطلحات علمی متعارف نیست؛ سوالی‌که در بادی امر به ذهن می‌آید اینست که: آیا این اصطلاح یک عبارت پارادوکسیکال نمی‌باشد؟ و آیا ممکن است عرفان غیرمثبت باشد؟

ادامه مطلب ←

صحت انتساب رساله سیر و سلوک به سید بحرالعلوم

مرحوم قاضى رضوان‌الله‌عليه كه خِرّيت فنّ و جامع بين ظاهر و باطن و استاد اخلاق و معارف بوده‌اند آنرا از مرحوم بحرالعلوم دانسته‌اند؛ و شهادت چنين اسطوانه و وزنه علمى در عالم معارف طورى نيست كه بتوان از آن به آسانى عبور كرد.ايشان فرموده‌اند: « كتابى بدين پاكيزگى و پر مطلبى در عرفان نوشته نشده است »

ادامه مطلب ←

ابعاد عرفانی سید بحرالعلوم

عامّه مردم از زمان حيات بحرالعلوم تا اين زمان همگى بر آن معتقدند كه آن مرحوم از بهره‌مند شدگان اسرار خاصّه الهيه بوده و از صاحبان كرامات و عنايات و مكاشفات است. و از آنچه به هيچ وجه شكّى در آن نمى‌توان نمود آنست كه آن مرحوم در تهذيب نفس دارای گرایشی از گرایشهای عرفاء و صوفیه بوده است و اين معنى از زهد و گرايش او به عبادت و سياحت ظاهر است

ادامه مطلب ←

علم غیب امام (تبیین دیدگاه اعتدالی و صحیح)

در این نوشته می‌خواهیم دیدگاه صحیح در باب علم امام را تبیین کنیم، تا روشن شود در میان روایات هیچ تعارضی وجود ندارد و تعارض پنداری، محصول نقصان ما در شناخت عالم هستی و شناخت انسان بوده است. اگر مبانی انسان‌شناسی و هستی‌شناسی خود را درست تنقیح کنیم، همه تعارضات حل می‌شود.

ادامه مطلب ←

علم غیب امام (تاریخچه و اقوال)

سلسله مباحث مربوط به علم غیب ابعاد مختلفی دارد. یک بعد مسأله، ابعاد تاریخی بحث علم غیب است، که دیدگاه علماء شیعه درباره علم غیب معصومین چگونه بوده و چه مراحلی را پشت سر گذاشته است، و بعد دیگر آن بررسی مبانی مختلف در باب علم غیب ائمه و این‌که هر کدام چه دلیلی دارند و با چه مشکلاتی روبرو هستند و در نهایت نظری که مطابق با ادله عقلی و نقلی است چیست و ترسیم دقیقش چگونه است؟ و آخرین مسأله چگونگی امکان جمع آیات قرآن و روایات در این باب است، که اگر بتوانیم ترسیم دقیق نظر صحیح را ارائه کنیم خودبه‌خود شبهات و اشکالاتی که در ادامه مسأله وجود دارد حل می‌شود.

ادامه مطلب ←

سیر تاریخی تاثیر عرفان در تعمیق اندیشه‌های شیعی

... مجموعۀ وسیعی از آیات و روایات را می‌بینیم که اینها را بزرگان ما در دوره‌های گذشته ـ چون هیچ‌گاه برایشان توجیه‌پذیر نبوده است و راهی برای فهمیدن آن نداشتند ـ همیشه انکار می‌کردند؛ به تعبیری یا تأویل می‌کردند یا سنداً زیر سؤال می‌بردند و به برکت عرفان ما متوجه شدیم حقیقت مکتب اهل بیت (ع) چیست و از تأویل‌گرایی دست برداشتیم...

ادامه مطلب ←

چگونگی ارتباط آیةالله شیخ عبدالقائم شوشتری با مرحوم علامه طباطبائی و علامه طهرانی

به مرحوم علامه طباطبائی عرض کردم من از طلبه های مشهدم و شاگرد مرحوم شیخ مجتبی قزوینی بودم. رهبر مدرسه تفکیک در خراسان. و من چون در سایه ایشان بودم افکارم همه‌اش افکار آنهاست. من با فلسفه مخالف بودم و حالا فهمیده‌ام که من اشتباه می‌کنم و آمدم از شما حلالیت بطلبم. من هر چه توانستم از شما غیبت کردم. بیش از این دیگر نمی‌توانستم. اگر می‌توانستم باز هم غیبت می‌کردم. چون من فکر می‌کردم شما گمراه هستید. ایشان خنده‌ای کردند و فرمودند پسر جان. أنت بحلٍّ، أنت بحلٍّ.

ادامه مطلب ←

عقائد محیی الدین عربی

محیی الدین ابن عربی در مقدمه کتاب فتوحات تمام برادران و دوستان را شاهد گرفته و به ذکر عقائد خویش می‌پردازد تا این عقائد به منزلۀ محکماتی باشند برای ارجاع مشتبهات کلامش بدانها.

ادامه مطلب ←

انسجام درونی حکمت صدرائی

این مقال درصدد آنست كه ابتدا به بررسی امکان یا عدم امکان جمع میان پذیرش حکمت متعالیه با پذیرش نظر عارف در باب هستی (وحدت شخصی وجود) بپردازد و قهراً به بررسی درصد هماهنگی داخلی حکمت متعالیه با توجه به پذیرش صدرا نظر عرفان را نيز خواهد پرداخت . سپس ـ و در پایان ـ توصیه ای دارد به حکیمان امروز ما که حکمت متعالیه را به عنوان یک سیستم فلسفی کارآمد پذیرفته‌اند.

ادامه مطلب ←

توضیح یکی از شاگردان حضرت آیت الله جوادی آملی درباره کتاب مناظره ایشان با حجت الاسلام و المسلمین سیدان

استاد معظم ضمن بیان این نکته که جلسه مزبور جلسه مناظره نبوده است و صرفاً یک گفت وگوی اتفاقی و از پیش طرح نشده اتفاق افتاده بوده است فرمودند: اینها حرف های من نیست و من کتاب را پیش از چاپ ندیده‌ام.

ادامه مطلب ←

حدیث‌شناسی علامه مجلسی و علامه طباطبائی با تامل در دو حاشیه بر بحار الانوار

کارنامه عملی مرحوم علامه طباطبائی رضوان الله علیه نشان می‌دهد ایشان در تتبّع در احادیث تلاشهائی نموده‌اند که به ندرت در میان علمای شیعه چنین تلاشهائی انجام شده است و نسبت دادن ایشان به قلّت تتبّع از قلّت تتبّع است. معظم له در دو حاشیه مزبور نه نسبت اشتباهی به کسی داده و نه اهانتی به کسی کرده بودند و اساس انتقادات منتقد محترم ناشی از سوء برداشت از فرمایش ایشان بود.

ادامه مطلب ←

ماجرای رحلت مرحوم آیةالله العظمی قاضی از زبان فرزند ایشان

همینطور که نزدیک آقا بودم و به مَلامِح صورت ایشان نظر می‌کردم که شاید اشاره بکاری بکنند ... چیزی بأذان نمانده بود ... حال ایشان‌، مثل أوّل شب و همه روز معتاد بود ... سوای اینکه بفصاحت تمام، قرآن نمی‌خواندند بلکه مثل نیم خواب آلوده ... .

ادامه مطلب ←

تناسخ و معاد جسمانی

در این نوشتار بعد از بیان رابطه تناسخ و معاد جسمانی به گونه مختصر اشاره‌ای به نظر صدر المتألهین در معاد جسمانی شده است.

ادامه مطلب ←

نفی ولادت از خداوند و اثبات وحدت شخصیه وجود

همه کسانی که بین خداوند و مخلوقات به بینونت وجودی و انفصال معتقدند، در واقع نوعی ولادت را به خداوند نسبت می‌دهند و منکر «لم یلد» بودن وی می‌باشند. توحید قرآنی مبتنی بر اساس إحاطه وجودی خداوند «إنّه بکلّ شیءٍ محیط» و خلق بدون ولادت است. خداوند همه اشیاء را خلق فرموده ولی خلقتش به این نیست که چیزی جدا و مباین خود ایجاد فرموده باشد، بلکه هرچه را خلق نموده در درون حیطۀ وجودی خود اوست.

ادامه مطلب ←

تحلیل استناد افعال انسان به خداوند در قرآن

ادامه مطلب ←

اقسام طی الارض

ادامه مطلب ←

عالم برزخ برای همه مردم است

ادامه مطلب ←

کیفیت تاثیر دعا و عمل ملائکه در استجابت دعا

لَيْسَ فى الدّارِ غَيْرَهُ دَيّارٌ. وقتيكه عالم وجود سربسته و دربسته اختصاص به پروردگار دارد، و هيچ موجودى در عالم ذى أثر نيست مگر به اراده و اذن خدا؛ در اينصورت هر اثرى از موجودات مختلف ببينيم، بالاخره مال خداست و از خداست.

ادامه مطلب ←

جسمانیة الحدوث و روحانیة البقاء بودن نفس انسان

بارى، اين آيات مجموعاً مى‌رساند كه بدون ترديد اصل آفرينش نفس انسانى از جسم و مادّه بوده است. و آن مادّه كه صَلصال يا حَمأ مسنون و يا غيرهما بوده باشد، در اثر تطوّرات و تبدّلاتى كه در جوهرش پيدا شد، بصورت نطفه و سپس علقه و سپس مُضغه درآمد… و اين بواسطه حركت در جوهر است.

ادامه مطلب ←

رساله‌ای در حرکت جوهری از آیة الله رفیعی قزوینی

در این مقاله ابتدا متن رساله حضرت آية الله رفيعى قزوينى درباره حرکت جوهری که توسط علامه حسن‌زاده تصحیح شده ذکر شده، سپس تعلیقات علامه حسن‌زاده را بر این رساله بیان می‌کنیم.

ادامه مطلب ←

کتابشناسی ملاصدرا (منابع زندگی، آثار و افکار)

نوشتار حاضر فهرستی است از کتابها و مقالاتی دربارۀ زندگی، آثار و اصول فلسفی مکتب صدرالمتالهین : نخست آثار و تالیفات چاپی ملاصدرا با گزارشی از دفعات چاپ- شرح ها- ترجمه ها و نقدهای مربوطه و قسمت دوم و سوم آثار خطی و منحول ملاصدرا به همراه منابع و ماخذ کتابخانه‌ای. قسمت چهارم و پنجم کتاب یا مقالات مربوط به ملاصدرا و قسمت ششم گزارش مصاحبه ها و کنفرانس‌هایی دربارۀ ملاصدرا و بالاخره قسمت هفتم گزیده‌هایی از تالیفات تاریخی- رجالی و فلسفی است که نویسندگان آنها در بخشی از اثر خود معترض زندگی‌نامه و نظریات ملاصدرا شده‌اند.

ادامه مطلب ←

زندگی‌نامه خودنوشت میرزا محمدطاهر تنکابنی

آنچه‌ در‌ پی‌ می‌آید زندگینامه خودنوشت حکیم میرزا سید محمد طاهر تنکابنی است که خـود، بـیست روز‌ قـبل‌ از رحلتش نگاشته و در پایان جلد دوم ایـضاح الفـرائد، بـه چاپ رسیده است.

ادامه مطلب ←

علامه طباطبایی از نگاه بزرگان

ادامه مطلب ←

زندگی‌نامه خودنوشت علامه طباطبایی

ولى پيوسته حس مى‌كردم كه دست ناپيدايى مرا از هر پرتگاه خطرناك نجات مى‌دهد و جاذبه مرموزى از ميان هزارها مانع بيرون كشيده، به سوى مقصد هدايت مى‌كند.

ادامه مطلب ←

جریان شناسی حوزه حکمی تهران

ادامه مطلب ←

پیشینه فلسفی حوزه علمیه مشهد، استاد مهدی محقق

ما خدمت مرحوم حاج شیخ سیف‌الله ایسی رفتیم، ایشان شبانه شرح منظومه حاج ملا هادی سبزواری را درس می‌دادند. فردای آن روز که به مدرسه آمده بودیم طلبه‌ها می‌گفتند که شما فلسفه می‌خوانید مگر نمی‌دانید که فلسفه کفر است. گفتم که فعلاً من منطق می‌خوانم. گفتند که منطق هم مدخل فلسفه است و «مدخل الکفر کفر».

ادامه مطلب ←

آیةالله العظمی قاضی و رهبر فقید انقلاب

آقای حاج آقا روح الله قطعا به ایران باز می‌گردند و زمام امور ایران به دست ایشان خواهد افتاد. لاجرم بقیه چیزها هم تحقق پیدا خواهد کرد و هیچ شکی در این نیست. لذا پس از پیروزی انقلاب که امام به قم آمدند آیت الله حاج شیخ عباس قوچانی از اولین کسانی بود که به ایران آمد و با امام بیعت کرد.

ادامه مطلب ←

وصیتنامه آیةالله العظمی قاضی

نـمـاز را بـازارى نـكـنـيـد، اول وقـت بـه جـا بـيـاوريـد بـا خضوع و خشوع ! اگر نماز را تحفظ كرديد، همه چيزتان مـحـفـوظ مـى مـاند… واجـبـات اسـت و در مـسـتـحبات تعزيه دارى و زيارت حضرت سيدالشهداء مسامحه ننماييد و روضه هفتگى ولو دو سه نفر باشد، اسباب گشايش امور است.

ادامه مطلب ←

توصیه‌هایی از آیة‌الله العظمی قاضی

این صفحه در حال ویرایش است. در غنی سازی آن کمک کنید.

ادامه مطلب ←

نظرات بزرگان درباره آیة‌الله العظمی قاضی

این صفحه در حال ویرایش است. در غنی سازی آن کمک کنید.

ادامه مطلب ←

حالات و کرامات آیة‌الله العظمی قاضی

این صفحه در حال ویرایش است. در غنی سازی آن کمک کنید

ادامه مطلب ←

ضرورت ترویج سلوک و عرفان عملی در حوزه در نظر مقام معظم رهبری

«اعتقادم این است که ما نباید عرفان را به معنای الفاظ و تعبیرات و فرمول‌های ذهنی مثل بقیه علوم ببینیم. عرفان، همان مرحوم قاضی است؛ مرحوم ملاحسینقلی همدانی است؛ مرحوم سید احمد کربلایی است ؛ عرفان واقعی اینهاست. مرحوم آقای طباطبایی خودش فیلسوف بود، اهل فلسفه بود، بلاشک در عرفان هم وارد بود؛ منتها آنچه که در عرفان از ایشان معهود است، عرفان عملی است؛ یعنی سلوک، دستور، تربیت شاگرد؛ شاگرد به معنای سالک . عرفان نظری باید به سلوک بینجامد»

ادامه مطلب ←

زندگی‌نامه خودنوشت شیخ محمدتقی آملی با حواشی علامه حسن‌زاده آملی

تا آنكه موفق به ادراك خدمت كاملى شدم، و به آفتابى در ميان سايه برخوردم، و از انفاس قدسيه او بهره‌ها بردم، و در مسجد كوفه و سهله شبهائى تنها مشاهداتى كردم. و كم‌كم باب مراوده با مردم را به روى خود بستم، و به مجالس مباحثات حاضر نمى‌شدم، و دروسى را كه خود داشتم ترك كردم.

ادامه مطلب ←

بیانات مقام معظم رهبری در دیدار هیئت موسس و هیئت مدیره مجمع عالی حکمت اسلامی

به نظر من هنر بزرگ مرحوم علامه طباطبایی (ره) این بود که پافشاری کرد و کار خود را در شرائط مختلف ادامه داد. حتی طبق آن نقل‌هایی که ما شنیدیم ـ گرچه آن وقت هم بنده به ذهنم بود، منتها دقیق یادم نیست ـ هنگامی که ایشان «اسفار» را تعطیل کردند، همان جا در همان مسجد سلماسی «شفاء» را شروع کردند. خب، این یعنی استقامت. پس کار اول شما این است.

ادامه مطلب ←

پیام آیة‌الله مظاهری به اولین همایش بین‌المللی مکتب فلسفی اصفهان

استاد عظیم‌الشّأن ما حضرت امام راحل عظیم‌القدر«قدّس‌سرّه» می‌فرمود که: صدر‌المتألهین کسی است که شریعت مطهّره و حکمت الهیّه را با هم ائتلاف داد و ما با بررسی کامل به این نتیجه رسیده‌ایم که هر کسی دربارۀ او وهم و توهینی کرده است، از قصور فهم در مطالب بلند پایۀ اوست.

ادامه مطلب ←

ماجرای تالیف کتاب صراط مستقیم

در میان درس نیز هر وقت مناسبتی پیش می‌آمد، استاد محترم عبارتی از جناب «محیی الدین»، «حکیم سبزواری»، «علامه آیت‌الله طباطبائی»، «علامّه آیت‌الله حسینی طهرانی»، «آیت‌الله حسن‌زاده آملی» و « آیت‌الله جوادی آملی» در أبواب مختلف می‌خواندند و به شکل نادرستی تفسیر می‌کردند تا به حاضرین اثبات کنند آراء حکماء و عرفا منافی شریعت است. و گاهی ـ با کمال تأسّف ـ استهزاء می‌شد و صدای خنده هم مجلس را فرا می‌گرفت.

ادامه مطلب ←

وحدت وجود از شاخصه‌های شیعه در عصر صفویه

عقیده وحدت وجود از عصر خواجه نصیرالدین طوسی به صورتی عقیده کاملاً رسمی در جهان شیعه تبدیل شد و از عصر صفویه به علت دفاع علمای بزرک شیعه (چون دشتکی و شیخ بهائی و ملامحمدتقی مجلسی و فیض کاشانی و ... که بعضا صاحب منصب شیخ الاسلامی در حکومت صفویه بودند)، این عقیده در بستر اجتماعی و فضای عمومی رواج یافت به طوریکه در آن عصر یکی از شاخصه‌های شیعه در برابر سنیان افراطی عثمانی «اعتقاد به وحدت شخصیه وجود» مطرح می‌شد و در نقدهای سنیان عثمانی بر شیعه بر وحدت وجودی بودن شیعیان تاکید شده است. متن ذیل سند ارزشمندی است در این باب ...

ادامه مطلب ←

یکی بود یکی نبود غیر از خدا هیچکس نبود؛ برگی از تاریخ وحدت وجود در شیعه

حقیقت عالی توحید قرآنی و وحدت وجود در عصر صفویه چنان رواج یافت که تبدیل به یک عقیده عمومی شد و حتی در تاریخ آن عصر می‌خوانیم که یکی از پنج شاخصه شیعه در برابر سنیان عثمانی اعتقاد به وحدت وجود بوده است. لذا اعتقاد به توحید قرآنی و وحدت شخصیه وجود در همه جای فرهنگ شیعه سایه افکنده و ... یکی از مظاهر این فرهنگ عمومی این جمله است که مادران از کودکی برای فرزندان خود در آغاز هر داستانی می‌گویند: یکی بود یکی نبود، غیر از خدای مهربان هیچ کس نبود، یک مردی بود...

ادامه مطلب ←

خواجه نصیرالدین طوسی و عرفان

خواجه نصیرالدین طوسی از بزرگان عرفای شیعه و مدافعان وحدت وجود است که جنبه‌های عقلی و نقلی وی بر جنبۀ عرفانیش سایه افکنده است. در این مقاله تلاش شده تا با بررسی آثار وی همچون اوصاف الأشراف و آغاز و انجام و نامه‌های او به صدرالدین قونوی گوشه‌هائی از این جنبۀ خواجه آشکار گردد و برخی از شبهاتی که در این زمینه مطرح شده است پاسخ داده شود.

ادامه مطلب ←

ارتباط خواجه نصیر الدین طوسی و عطار نیشابوری

ادامه مطلب ←

درسنامه توحید قرآنی و وحدت وجود (۷) اقسام عینیت، تفسیر عینیت خالق و مخلوق و برداشتهای غلط

در درسهای گذشته دانستیم که خداوند متعال نامتناهی وجودی است و نامتناهیِ وجودی، غیر ندارد و چون هر چه غیر نیست به تعبیری عین است پس می‌توان گفت «خداوند از جهتی عین مخلوقات است» و می‌توان گفت: «از جهتی عین آنها و از جهتی غیر آنها می‌باشد» (شرح فصوص الحکم قیصری، ص ۳۲۲ و ۴۳۶ و ۶۲۹). برای روشن شدن معنای این نوع عبارات در این درس به شرح اقسام عینیت و تفسیر صحیح عینیت خالق و مخلوق پرداخته شده و در نهایت عینیت عرفانی خالق و مخلوق از طریق روایات اثبات شده و نمونه‌هائی از برداشتهای غلط ناآشنایان با معارف الهی ارائه گشته است.

ادامه مطلب ←

رساله اتحاد عاقل و معقول از آیة‌الله رفیعی قزوینی

آیة‌الله رفیعی قزوینی در رساله اتحاد عاقل و معقول بعد از بیان مقدماتی همچون حقیقت معقول و معقول بالذات و بیان اقسام اتحاد به اقامه برهان بر اتحاد عاقل به معقول پرداخته و نکاتی که رهزن امثال شیخ الرئیس یا حکیم سبزواری شده را متذکر می شوند. در این نوشتار می‌توانید متن رساله همراه با تعلیقات علامه حسن زاده را مشاهده کنید.

ادامه مطلب ←

درسنامه توحید قرآنی و وحدت وجود (۶) اقسام نامتناهی و معنای نامتناهی بودن خداوند

در درسهای گذشته پس از تبیین توحید قرآنی و ارائه نمونه‌هائی برای وحدت در کثرت، سخن به تفسیر آیات و روایاتی رسید که خداوند را نامتناهی معرفی می‌نماید. پیش از تفسیر دقیق این آیات و روایات باید با تفسیرهای گوناگون نامتناهی آشنا شویم و سپس نظر صحیح را بشناسیم. لااقل چهار تفسیر درباره نامتناهی بر سر زبانهاست: نامتناهی مقداری، نامتناهی وجودی، نامتناهی مکانی، نامتناهی مجازی در این میان اولی کفر است و دومی حق و صحیح و مابقی باطل و ناقص.

ادامه مطلب ←

درسنامه توحید قرآنی و وحدت وجود (۵) دیگر تمثیلهای وحدت شخصیه وجود

در این درس به بررسی برخی دیگر از مثالها می‌پردازیم؛ عرفا برای بیان این مسأله مثالهای بسیاری زده‌اند که هر کدام می‌خواهد نمونه‌ای از وحدت در کثرت بوده و نشان دهد کثرت محتاج به واحد بوده و قائم به آنست و واحد مستغنی از آن کثرت می‌باشد و در عین آن کثرت استقلالی از واحد نیز ندارد... نکته مهم در اینجا آنست که هر یک از این مثالها فقط از یک جهت مطلب را نشان می‌دهد و از جهات دیگر با مسأله توحید قرآنی و وحدت وجود متناسب نیست و نباید آنها را از همه جهات مانند توحید قرآنی فرض کرد. در این درس سعی می‌کنیم با نقل برخی از این مثالها از کلام بزرگان به موارد سوء تفاهم در هر مثال نیز اشاره کنیم.

ادامه مطلب ←

نقدی از مهدی نصیری بر مولوی و روح مجرد؛ تفسیر عرفانی و صوفیانه از عاشورا!!

بسیاری از مخالفان فلسفه و عرفان با برداشتی سطحی از معارف حکمی و عرفانی، می‌کوشند تا نشان دهند میان این معارف و آنچه ایشان آن را «دین» می‌نامند فاصله ای بسیار است نوشته زیر یکی از این کوشش‌های همیشه ناکارآمد است که توسط استاد حجة‌الاسلام‌والمسلمین وکیلی در مقاله‌ای با نام عاشورا روز حزن یا سرور سیدالشهداء علیه‌السلام پاسخ داده شده است.

ادامه مطلب ←

عاشورا روز حزن یا سرور سیدالشهداء علیه‌السلام

واقعه عاشورا یک واقعه دو بعدی است. در یک بعد، در عالم دنیا و با نگاه به أبدان مطّهر آن بزرگواران، همه درد و رنج و سختی و تشنگی و جراحت و فراق است، و در یک بعد آن، در نگاه به ارواح مقدّس آن شهداء، همه عشق بازی با خداوند و اُنس و لقاء و وصال است. توضيح: متن ذيل پاسخ حجةالاسلام و المسلمین وکیلی است به مقالۀ تفسیر عرفانی و صوفیانه از عاشورا! اثر آقای مهدی نصيری . از آنجا كه مقالۀ مزبور در پايگاه مشرق نيوز منتشر شده بود اين پاسخ نيز به آن پايگاه ارسال شد ولی متأسفانه www.mashreghnews.ir/fa/news/۸۳۶۷۲/%D۸%B۹%D۸%A۷%D۸%B۴%D۹%۸۸%D۸%B۱%D۸%A۷-%D۸%B۱%D۹%۸۸%D۸%B۲-%D۸%AD%D۸%B۲%D۹%۸۶-%D۹%۸A%D۸%A۷-%D۸%B۳%D۸%B۱%D۹%۸۸%D۸%B۱-%D۸%B۳%D۹%۸A%D۹%۹۱%D۸%AF%D۸%A۷%D۹%۸۴%D۸%B۴%D۹%۸۷%D۸%AF%D۸%A۷%D۸%A۱%D۸%B۹ آن را خلاصه نموده و منتشر كرد كه ما در اينجا جهت مزيد استفاده متن كامل آن را قرار می دهيم:

ادامه مطلب ←

سیره حضرت علامه طهرانی در عزاداری، روضه و ذکر توسل

به مناسبت ماههای محرم و صفر و ایام عزای آل الله علیهم السلام از سوئی و از سوی دیگر شدت عشق و محبت مرحوم علامه طهرانی قدس الله نفسه به اهل بیت علیهم السلام و مجالس عزاداری و سوگواری ایشان و مداومت آن بزرگوار بر اقامه عزا و اشک و بکاء بر مصائب جانسوز اجدادشان، مناسب به نظر رسید چند سطری پیرامون سیره آن بزرگوار در اقامه عزا و ماتم بر سالار شهیدان درج شود. بدین رو از محضر حضرت آیت الله حاج سیدمحمدصادق حسینی طهرانی مدظله تقاضا نمودیم که مختصری در این باب توضیح فرمایند و ایشان نیز لطف نموده و متن ذیل را که حاوی نکاتی ارزشمند در این زمینه بوده و می تواند الگوئی برای عزاداران حسینی قرار گیرد، در اختیار ما قرار دادند.

ادامه مطلب ←

عرفان علیه تساهل و اباحه‌گری

آیا نگاه عرفانی به انسان و جهان، اندیشه سیاسی و اجتماعی خاصّی به دنبال می‌آورد یا تأثیری در حوزه سیاسی نمی‌تواند داشت؟ فعالیت یا انزوای عارفان در عرصه سیاست آیا به عرفان آنان مربوط است یا ناشی از شخصیت فردی و شاکله دیگر ابعاد معرفتی آنان می‌باشد؟ و اساسا تأثیر دیدگاه عرفانی در اندیشه سیاسی از بعد اثباتی یا سلبی چگونه است؟ عرفان، چه نگرش سیاسی و اجتماعی را حمایت کرده و چه مواضعی را نفی می‌کند؟

ادامه مطلب ←

درسنامه توحید قرآنی یا وحدت وجود (۴) برداشتهای غلط از وحدت وجود، وحدت در کثرت در نفس و قوا

حقّاً و تحقيقاً ما نمى‌توانيم وحدت و وحدانيّت خودمان را انكار كنيم؛ و ايضاً در عين حال، اين تعدّد و تعيّن و تكثّر قوا امرى است غير قابل ترديد... وحدت ما در اين افعال و قوا به جاى خود باقى است. بنابراين قواى باطنيّه ما، خود ماست در آن ظهورات؛ و قواى ظاهريّه ما مثل ديدن و شنيدن ما نيز خود ماست در اين ظهورات. تعدّد در قواى ما كه موجب عُزلت گردد غلط است. وحدت است كه در مظاهر و مجالى خود ظهور و تجلّى كرده است؛ همچنين است اين امر راجع به حضرت سبحان: خود اوست نه غير او كه در اين آيه‌ها و آئينه‌ها و مظاهر و مجالى ظهور نموده است. تعدّدى كه مستلزم عزلت شود غلط است؛ وحدت است در كثرت، وحدت حقيقى در كثرت اعتبارى

ادامه مطلب ←

درسنامه توحید قرآنی یا وحدت وجود (۳)، نگاه عرفا و نمونه‌هائی از وحدت در کثرت

اینها نمونه‌هائی است از واقعیاتی که حکما کشف نموده‌اند و دارای وجودی مستقل و جدا از دیگر چیزها نیست. و در عین تعدد و دوگانگی نوعی یگانگی (وحدت در کثرت و کثرت در وحدت) دارد. امّا آیا می‌توان رابطه خالق و مخلوق را چنین تصویر کرد؟آیا این اکتشافات پاسخگوی معمای رابطه خالق و مخلوق هست؟ حق اینست که این تلاشها نمی‌تواند آیات و روایات مزبور را توجیه کند؛ زیرا از تعابیر روایاتی که گذشت معلوم می‌شود که خدای قرآن و عترت خدائی است که:

ادامه مطلب ←

عید غدیر افضل اعیاد، ضرورت احیاء عید غدیر

عيد غدير ، تماشاى جمال ملكوتى مولى الموالى امير المؤمنين عليه السلام را بر روى دو دست پيغمبر معظم، در فراز منبر برآمده بر پالانهاى اشتران، در زير درختان سمرات وادى جحفه در غدير خم، و نمايش دادن ولايت را به كافه مردم، و نزول ملكوت و جبروت در اين عالم ملك است كه: هان اى دشمنان على و اى مخالفان اهل بيت كه پيوسته رسول خدا را با شكايت‌هائى كه از على مى‌كرديد، آزار و اذيت مى‌رسانيديد، اينك بدانيد كه: على سزاوار شكايت نيست، و در خور اذيت و آزار نيست. او والى ولايت، و يگانه شاهباز بلند پرواز سدره نشين كاخ عرفان است. او از خود شما به جان‌هاى شما نزديكتر است، و ولايتش بيشتر است. او تكوينا و تشريعا سيد و سالار و سرور و سپهسالار شماست!

ادامه مطلب ←

غدیر روز بیعت با حق

غدير روز بيعت با حق است، روز سر سپردگى است، روز مبادله و معامله نفس با خداوند نفس، روز داد و ستد جنود شيطان با جنود رحمان، روز فراق ظلمت و ورود در جهان روشنى است. غدير روز محك است، روز تمايز ايمان و كفر، و خلوص و نفاق، و صفا و حيله، و نور و تاريكى است. غدير روز درخشش خورشيد عالمتاب از پس پرده‌هاى ابر گران، و تابش در دلهاى جانداران است.

ادامه مطلب ←

وجه تسمیه مثل افلاطونی به مثل در بیانی از علامه حسن زاده آملی

ادامه مطلب ←

علامه حسن زاده و بیان روایاتی درباره عالم مثل

روایاتی درباره عالم مثل وجود دارد که مفاد آنها همان صور و مثل موجودات است كه در السنه اعاظم حكماى پيشين به مثل افلاطونى شهرت داشت.علامه حسن زاده در کتاب هزار و يك كلمه بیست و یک روایت ذکر کردند که می‌توانید متن آن را در اینجا مشاهده کنید.

ادامه مطلب ←

درسنامه توحید قرآنی و وحدت وجود (2) نگاه متکلمان و حکما به توحید

متکلمان و جمعی از حکما چون می‌پنداشتند که قرب و احاطه و معیت فقط در امور جسمانی معنا دارد و خداوند جسم نیست؛می‌گفتند پس خداوند قرب و معیت نیز با اشیاء ندارد و نیز می‌گفتند مسلّم است که صفات کمالی منحصر در خالق نیست و مخلوقات نیز از آن حظ و بهره‌ای دارند. بر همین اساس تمام آیات دسته هفتم تا یازدهم را تأویل می‌کردند و هر یک را به شکلی از معنای اصلی خود خارج می‌نمودند.

ادامه مطلب ←

درسنامه توحید قرآنی و وحدت وجود (1) معنای توحید و صفات خداوند در قرآن

متن ذیل قسمت اول از درسنامه توحید قرآنی یا وحدت شخصیه وجود است که به تبیین توحید قرآنی و پاسخ به برخی از شبهات معاصر دربارۀ آن می‌پردازد. اصل این مجموعه قسمت دهم از نقدهای استاد حاج شیخ محمدحسین وکیلی بر آقای مهدی نصیری بود که در سالهای گذشته به جهاتی منتشر نشد و بعداً با اضافاتی به صورت درسنامه‌ای در هشت جلسه تدوین و تدریس شده است. قسمت اول این دروس به بررسی نگاه قرآن کریم به توحید و تفاوت آن با تلقی رائج متکلمان از توحید می‌پردازد.

ادامه مطلب ←

اشتباهات شیخیه در رابطه ذات و صفات و معرفةالله، نحوه توجه به ذات در عبادات

آیات و ادعیه ما را دعوت به خود خدا می‌کند و می‌گوید از خدا بخواهید نه کس دیگر و به سوی خدا بروید و با او در ارتباط باشید، ولی شیخیه می‌گویند ارتباط ما با خداوند محال است و ما باید با وسائط در ارتباط باشیم. این مطلب شیخیه مخالف تمام آیات و روایات است و با براهین فلسفی و عرفانی باطل است. أئمه علیهم السلام خودشان خود خداوند را عبادت می‌کردند ما را هم به مشی خودشان دعوت کردند. نمی‌گویند ما دنبال خدا می‌رویم ولی شما دنبال ما بیایید، نه دنبال خدا. می‌گویند بیایید همه بسوی خدا برویم. اصلاً اگر غیر از این باشد معنی ولایت و هدایت و إمامت غلط می‌شود. باید توجّه کنیم که همین طرز تفکّر غلط در همین مشهد هم زیاد است، نه با عنوان شیخیه بلکه با عنوان دیگر. اینها هم نفس مطلب شیخیه را می‌گویند و به نظر اینها هم ذات و اسماء و حقیقت ائمه را نمی‌شود شناخت. حال ممکن است با وجهۀ اخلاق و مقدس‌مآبی هم به میدان آمده باشند، ولی أفکارشان فاسد است.

ادامه مطلب ←

تجلیات ذاتی در اربعین موسوی، مقامات سید بحرالعلوم

و این تجلّی، اسم جلال است که موجب اندکاک این حجب شده و سه مرتبه لاإله إلا أنت به حسب مراتب مختلف تجلّیات است. یعنی وقتی خدا ظهور کند به تمام معنی الکلمه خدا می‌ماند و بس. معبود حقیقی می‌ماند و بس. راهی برای از بین بردن این کوهها وجود ندارد مگر اینکه آن کوهها در اثر تجلّی خُرد شود و دامن از دست برود و هیچ نماند جز پروردگار. قبل از تجلّی موسائی هست و خدائی هست حال یا در ذهن یا مثال یا نفس یا عقل، بالأخره چیزی جدای از خدا هست، ولی وقتی آن اسم اعظم تجلّی کند هیچ نمی‌ماند و حضرت موسی چنان خُرد شود و دامن از دست برود و رها شود و بیچارگی و عجزش روشن شود که نگو.

ادامه مطلب ←

تاثیر نیت، ضرورت توجه به توحید در نماز و حج

در برخی روایات فرمودند: رَأَيْتُ رَبّى عَزّ وَ جلَّ لَيْسَ بَيْنِى وَ بَيْنَهُ حِجابٌ إلّا حِجابٌ مِنْ يَاقوتَةٍ بَيضاءَ فِى رَوضَةٍ خَضْرَاءَ . و اینها حاکی از معانی و حقائقی است و کنایه است از آن مقام وسیع ازلی و سرمدی و لایتناهی دربارة این روایت، رک: شرح رسالة سیر و سلوک منسوب به بحرالعلوم، ص۵۵ . تمام خصوصیات و تعیّنات نورانی و ظلمانی باید از بین برود تا انسان به حرم خدا راه پیدا کند. آنقدر بایستی گوشمالی بشود و لگد بخورد تا این تعیّنات از بین برود و طوعاً زیر بار برود. تا وقتی این شخصیّت هست ولو به اندازۀ ذرّه‌ای نمی‌شود به واقع رسید؛ زیرا یک واقع بیشتر نداریم. اگر از گل تعریف می‌کنید یا از حضرت رسول أکرم صلی الله‌علیه‌وآله‌وسلّم همة تعریفها از خداست و اینها در واقع پرتوی از خداوند هست و تا کسی غیر ببیند و چیزی را در قبال خداوند ببیند به مقصد نمی‌رسد.

ادامه مطلب ←

اثبات مثل با قاعده امکان اشرف در بیانی از علامه حسن زاده آملی

ادامه مطلب ←

گزارشی از مزار مولانا و مذهب عبدالباقی گولپینارلی

عبدالباقی گولپینارلی مولوی شناس بزرگ سده اخیر و از ارادتمندان به جناب ملای رومی رضوان الله علیه و از خلفای مولویه است که آثاری تحقیقی درباره مولوی و مولویه دارد. متن ذیل قسمتی از گزارش جناب حجةالاسلام و المسلمین رسول جعفریان از سفر به ترکیه است که در کنار گزارشی از مزار مولانا اشاره‌ای هم به مذهب گولپینارلی دارد که هر دو مطلب در باب تحقیق در مذهب مولوی هم مفید می‌نماید.

ادامه مطلب ←

روایات صریح وحدت وجود

حقیقت توحید قرآنی و وحدت وجود از مسائلی است که بیان صریح آن معمولاَ قابل فهم برای عموم مردم نیست و فقط در فضاهای تخصصی می‌توان از آن صحبت کرد. از همین رو در شرائع الهی معمولاَ این حقیقت عالی با بیاناتی بسیار دقیق و ظریف و به سبک سخن در سخن بیان می‌شود؛ به گونه‌ای که هم تمام ظرائف آن بیان شده و هم هر کس به فراخور فهم و ادراک خود از آن بهره می‌برد. با این همه گاهی به آیات و روایاتی بر می‌خوریم که در آنها همین حقیقت به صراحت و بی‌پرده بیان شده و بدون کتمان تصریح شده که خداوند غیری ندارد و کسی جز او نیست.

ادامه مطلب ←

ارادت شیخ انصاری به آقا سید علی شوشتری قدس‌سرهما

مرحوم آیة الله العظمی آقا سید علی شوشتری قدس سره سر سلسلۀ اهل توحید در عصر أخیر و صاحب مقامات عالیه در علم و عرفان بودند که شرح حالشان در همین پایگاه در ذیل نام شریفشان درج شده است. یکی از راههای شناخت دقیق ایشان و ارزش طریقه عرفانیشان شناخت شاگردان و مریدان ایشان است. مهمترین مرید ایشان فقیه بزرگ شیعه مرحوم شیخ أعظم انصاری است که شخصیتشان در علم و عمل زبانزد و الگوی همگان است. رابطه مرحوم شیخ و آقا سید علی شوشتری بسیار عجیب و تنگاتنگ بوده و کسانی که از پشت پرده این ارتباط مطلع نبوده‌اند نمی‌دانسته‌اند که این دو بزرگوار رفیقند یا مرید و مراد؛ از سوئی مرحوم سید نیز به جهت مراتب علم و تقوای شیخ احترام شیخ را در ظاهر به کمال حفظ می‌نمودند در حالی که در خلوت شیخ همچون یک شاگرد در نزد مرحوم آقا سید علی زانو می‌زد. شواهد زیادی وجود دارد که رابطه این دو بزرگوار بیش از رفاقت و محبت شدید بوده و شیخ انصاری مرید، و مرحوم سید که سر سلسله عرفای متأخرند مراد بوده به گونه‌ای که شیخ از جمله شاگردان سلوکی سید محسوب می‌شوند. غرض در این یادداشت اشاره به برخی از این شواهد است.

ادامه مطلب ←

دروس تفسیر سوره حمد رهبر فقید انقلاب آیةالله‌العظمی خمینی جلسه پنجم

ادامه مطلب ←

دروس تفسیر سوره حمد رهبر فقید انقلاب آیةالله‌العظمی خمینی جلسه چهارم

ادامه مطلب ←

دروس تفسیر سوره حمد رهبر فقید انقلاب آیةالله‌العظمی خمینی جلسه سوم

ادامه مطلب ←

دروس تفسیر سوره حمد رهبر فقید انقلاب آیةالله‌العظمی خمینی جلسه دوم

ادامه مطلب ←

دروس تفسیر سوره حمد رهبر فقید انقلاب آیةالله‌العظمی خمینی جلسه اول

ادامه مطلب ←

رهبر فقید انقلاب آیةالله‌العظمی خمینی و کلامی درباره حضور قلب

حضور قلب يكى از مهمّات آداب قلبيّه است كه شايد كثيرى از آداب مقدّمه آن باشد و عبادت را بدون آن روح و روانى نيست و خود مفتاح قفل كمالات و باب الأبواب سعادات است و در احاديث شريفه از كمتر چيزى اين قدر ذكر شده و به كمتر ادبى اين قدر اهمّيّت داده شده.

ادامه مطلب ←

رهبر فقید انقلاب آیةالله‌العظمی خمینی و کلامی درباره عبودیت

تا انسان را نظر به خويشتن و كمال و جمال متوهّم خود است، از جمال مطلق و كمالِ صرف، محجوب و مهجور است و اوّل شرط سلوك إلى اللّه خروج از اين منزل است، بلكه ميزان در رياضت حق و باطل همين است. پس هر سالك كه با قدم انانيّت و خودبينى طىّ منزل سلوك كند، رياضتش باطل و سلوكش إلى اللّه نيست، بلكه إلى النفس است: «مادر بتها بت نفس شما است»

ادامه مطلب ←

سیر مطالعاتی فلسفه اسلامی در مصاحبه با استاد عبودیت

درباره ضرورت یادگیری فلسفه بحث‌های زیادی مطرح شده است و حقیقت جویان در مسیر یادگیری فلسفه کتاب‌های مختلفی را از اساتید خود درس می‌گیرند. اما شاید این سؤال در ذهن بسیاری از مشتاقان یادگیری فلسفه ایجاد شده باشد که برای یادگیری فلسفه چند سال باید وقت گذاشت؟ چه کتاب‌هایی را باید مطالعه کرد؟ چه شیوه‌ای برای فلسفه‌خوانی، فلسفه‌دانی، و فلسفه‌ورزی توسط اساتید مطرح در کشور پیشنهاد می‌شود؟ آنچه پیش رو دارید، حاصل مصاحبه‌ای با استاد عبودیت است که در زمینه فلسفه اسلامی تجربه‌ای طولانی دارد. در این نوشتار، دو نوع سیر مطالعاتی فلسفه پیشنهاد شده است: اول، برای کسانی که قصد دارند با آشنایی اجمالی با فلسفه، فهم بهتری از متون آمیخته با فلسفه داشته باشند، و دوم، برای کسانی که با هدف متخصص و صاحب نظر شدن به وادی فلسفه گام می‌نهند. سیر مطالعاتیِ اول، عمومی و سیر مطالعاتی دوم، تخصصی است.

ادامه مطلب ←

تبیین وحدت شخصیه وجود از راه تحلیل علیت

ادامه مطلب ←

شیخ انصاری و تحصیل فلسفه

شیخ انصاری علاوه بر آنکه یکی از بزرگترین علمای تاریخ شیعه است و ابتکارات فقهی و اصولی وی زبانزد همه بزرگان است، از جهت تقوا و عمل نیز در عصر خود ممتاز بوده است. وی از ارادتمندان عارف بزرگ عصر خود مرحوم آقا سید علی شوشتری (استاد مرحوم حاج ملاحسینقلی همدانی) قدّس سرّهم بوده است. با این همه شیخ ارتباط خود با مرحوم سید را از دید عموم مخفی می داشته است. چنانکه علی رغم اعتقادی که به فلسفه و عرفان و فلاسفه و عرفا داشته است، دیدگاههای خود را چندان رسمی و صریح در عموم مطزح نمی نموده است. با این وجود وقتی مجموع مطالب منقول از مرحوم شیخ را کنار هم قرار می دهیم معلوم می شود شیخ نه فقط معتقد به حکمت و عرفان بوده بلکه خود نیز در این جرگه حضور داشته ولی به جهت سیاست و تدبیر عموم که توان پذیرش نداشته اند مطالب را در نزد عموم یا مخالفان به شکل مبهم پاسخ می داده است. در این یادداشت کوتاه چهار نمونه از نگاه شیخ به مثنوی و تحصیل فلسفه و گوشه ای از زندگانی وی بر اساس تاریخ عرضه شده است.

ادامه مطلب ←

سیر فلسفه در اسلام در کلام شهید مطهری

مخالفان عرفان و حکمت چنین وانمود می‌کنند که فلسفۀ اسلامی همان فلسفة یونانی است و میراث کفّار. و مسلمان باید علم خود را از کتاب و سنّت بگیرد نه از بیگانگان و کافران. ولی فیلسوفان اسلامی معتقدند .. هیچ شباهت حقیقی بین دستگاه فلسفی یونان با حکمت متعالیه که محصول نهائی فلسفه اسلامی است وجود ندارد.

ادامه مطلب ←

پیام علامه طباطبایی به مناسبت شهادت آیةالله مطهری

ادامه مطلب ←

حضرت آقای سید هاشم حداد و آیةالله شهید مطهری

آیت الله حاج شیخ مرتضی مطهری بعد از ملاقات‌هایی که با مرحوم سید هاشم حداد داشتند بسيار مشعوف بودند، و می‌فرمودند: يكبار كه خدمتشان بودم از من پرسيدند: نماز را چگونه‌ مي‌خوانى؟ عرض كردم: كاملًا توجّه به معانىِ كلمات و جملات آن دارم! فرمودند: پس كِى نماز ميخوانى؟! در نماز توجّه‌ات به خدا باشد و بس! توجّه به معانى مكن!

ادامه مطلب ←

رساله میر سید علی همدانی در شرح مرادات حافظ

ادامه مطلب ←

تطور فکری صدر المتالهین

تحوّل فكري صاحب نظران و اختلاف مبنائي آنان با ديگران حتي با اساتيد خود، امري است سادّه؛ مانند تفاوت فكري ارسطو با استادش افلاطون يا تفاوت نظر شيخ اشراق و همفكرانش با حكماي مشاء. شيخ اشراق مي گويد: «وصاحب هذه الأسطر كان شديد الذبّ عن طريقة المشّائين في إنكار هذه الأشياء (المُثل) عظيم الميل إليها وكان مصرّاً علي ذلك لولا أن رأي برهان ربّه...» حكمة الاشراق: ص۱۵۶. . ليكن امتياز فكري يك نابغه چون صدرالمتألهين (قدس سره)، با همه صاحب نظرانِ سلف و معاصر خويش، بلكه با افكار قبلي خودش به نحوي كه سرنوشت آن علم با يك تحوّل فكري دگرگون گردد، نادر است. موارد اختلاف فكري ارسطو و افلاطون فراوان است كه برخي از آنها را فارابي در (الجمع بين الرأيين)، بازگو نموده و تحوّل فكري شيخ اشراق نيز در كلمات خودش مذكور مي باشد، و همه اين تحول ها قابل پيش بيني است، ولي تطوري كه اساس فلسفه را عوض كند و دورنماي شگفتي در جهان بيني از مبدأ تا معاد ارائه دهد كه نه در كتابها و حوزه هاي درسي اساتيد آن عصر وجود داشت و نه در همفكران و معاصران وي ظهور كرده بود، غير منتظر بود: لكن الله يفعل ما يشاء.

ادامه مطلب ←

تفاوت مبنای فلسفی و مبنای تفسیری صدرالمتالهین

ادامه مطلب ←

تصویری از سفر چهارم صدر المتالهین

ادامه مطلب ←

حیات معقول صدر المتالهین

ترجمه زندگی صدرالمتألهين همانست كه در مقدمه كتابهای فلسفی و تفسيری وی آمده است ليكن تفسير حيات معقول او را نبايد در مقدّمه ها جستجو كرد، بلكه بايد در متن كتاب های او يافت، آن هم نه در هر نوشتار بلكه بايد در خصوص اصول و معارفِ حاكم بر سراسر مضامين كتاب های وی مشاهده نمود.

ادامه مطلب ←

ماجرای مناظره مکتوب علامه طباطبایی با عبدالجواد فلاطوری از زبان استاد محمدی فشارکی

استاد محسن محمدی فشارکی در مقاله‌ای با عنوان www.noormags.com/view/fa/articlepage/۳۲۰۶۱ که در شماره ۸۶ دوماه‌نامۀ «آینه پژوهش» (خرداد و تير ۱۳۸۳) به چاپ رسید ضمن بر شمردن مقالات پروفسور عبدالجواد فلاطوری دربارۀ مباحثات ایشان با علامه طباطبايى چنین می‌نگارد :

ادامه مطلب ←

بحثی درباره ملاصدرا از علامه طباطبایی (مناظره مکتوب علامه طباطبایی با عبدالجواد فلاطوری)

ادامه مطلب ←

انتقاد بر انتقاد یادنامه ملاصدرا از علامه طباطبایی (مناظره مکتوب علامه طباطبایی با عبدالجواد فلاطوری)

پس از انتشار بحث گذشته استاد معظم درباره تاريخ حيات و روش فلسفى ملاصدرا ، مقاله‌اى به عنوان «نقد» از آقاى دكتر جواد فلاطورى استاد فلسفه در دانشگاه بن (آلمان غربى) در مجله راهنماى كتاب (چاپ تهران) منتشر گرديد كه قسمت دوم اين بخش، پاسخ علامه طباطبایی بر آن انتقاد است و چون خود علامه طباطبایی مواردى را كه آقاى فلاطورى به عنوان «نقد» نوشته‌اند، در مقاله خود نقل كرده و سپس به پاسخ پرداخته‌اند، ما از درج متن اصلى مقاله آقاى فلاطورى خوددارى مى‌كنيم. توضیح از استاد خسروشاهى‌

ادامه مطلب ←

ماجرای مناظره مکتوب علامه طباطبایی با عبدالجواد فلاطوری از زبان استاد سید هادی خسروشاهی

استاد حجة‌الاسلام و المسلمین سیدهادی خسروشاهی که سالها افتخار شاگردی علامه طباطبایی را داشته‌اند در ضمن مصاحبه‌ای به مناسبت درگذشت مرحوم ایرج افشار به بیان ماجرای مناظرۀ مکتوب علامه طباطبایی با مرحوم عبدالجواد فلاطوری پرداخته‌اند. این فراز از این مصاحبه را با هم می‌خوانیم:

ادامه مطلب ←

زندگی نامه علامه حسن زاده به بیان خود ایشان

ادامه مطلب ←

گفتار شهید مطهری درباره خاستگاه عرفان اسلامی

شهيد مطهری می‌گويد وقتی ما از خاستگاه عرفان اسلامی بحث می‌كنيم، اگر به عرفان‌های ديگری كه در چين، هند و يا در مسيحيت وجود دارد بپردازيم، مانند آن است كه بگوييم آن شخص كاسه آب را از فلان چشمه يا بركه تهيه كرده است، درحالی‌كه دريای عظيم اسلام در كنار مسلمين و عرفای مسلمان وجود دارد. طبيعی است كه شخص مسلمان در درجه اول از دين و آيين خود متأثر مي‌شود و از الگوهای مذهبی خويش رنگ مي‌پذيرد و چه معنا دارد كه با وجود مفاهيم فراوان معرفتی و عملی كه در كتاب و سنت وجود دارد، به عرفان‌های ديگر روی آورد.

ادامه مطلب ←

دیدگاه عرفا درباره جبر و اختیار

از جمله معضلات معارف الهي، اعم از کلام، فلسفه و عرفان، حل و فصل مسئلة جبر و اختيار است.مولف در این نوشتار بعد از بیان مقدماتی به اثبات نظریه الامر بین الامرین پرداخته شده وبا نقل عباراتی از محیی الدین و علامه حسن‌زاده و ... مساله را تایید می‌نماید.

ادامه مطلب ←

تمثیل هایی برای تبیین وحدت شخصی وجود

ديدگاه عرفا در وحدت شخصی حاوي دقت‌هاي فراواني است كه اندكي غفلت، انسان را از مقصود اصلي دور مي‌سازد و چه بسا آدمي را در مسير برداشت‌هاي بسيار نادرست از كلام عرفا قرار مي‌دهد.از همین رو اهل عرفان برای انتقال مقصود خود از تمثیل‌های متعددی بهره برده‌اند که برخی از آن را در این نوشتار ملاحظه می‌کنید.

ادامه مطلب ←

میرزا جواد آقا ملکی و بیان فضایل معصومین

ادامه مطلب ←

شب عید فطر در کلام مرحوم میرزا جواد آقا ملکی تبریزی

امام سجاد عليه السّلام به فرزندانش در مورد اين شب سفارش كرده و می‌فرمود:اين شب كمتر از شب قدر نيست.

ادامه مطلب ←

میرزا جواد آقا ملکی تبریزی و بیان مراقبات ماه رمضان

ادامه مطلب ←

شب آخر ماه رمضان در کلام مرحوم میرزا جواد آقا ملکی تبریزی

ادامه مطلب ←

شب قدر در کلام میرزا جواد آقا ملکی تبریزی

ادامه مطلب ←

میرزا جواد آقا ملکی تبریزی و بیان ضرورت توجه به باطن اعمال

ادامه مطلب ←

ابن فهد حلی و بیان افرادی که دعایشان مستجاب می شود

ادامه مطلب ←

علامه طهرانی و نظر اسلام درباره اداره جامعه

ادامه مطلب ←

ضرورت ذکر در کلام ابن فهد حلی

ادامه مطلب ←

ابن فهد حلی و بیان افرادی که دعایشان مستجاب نمی شود

ادامه مطلب ←

حالات سالک غیر واصل در کلام خواجه نصیر

ادامه مطلب ←

ابن فهد حلی و بیان دعاهای مستجاب در زمان خاص

ادامه مطلب ←

فنا در کلام خواجه نصیر

ادامه مطلب ←

آداب ذکر در کلام ابن فهد حلی

ادامه مطلب ←

کلامی از آیت الله جوادی آملی درباره ابن فهد حلی و بحرالعلوم و سید بن طاووس

ادامه مطلب ←

عجب و درمان آن در کلام ابن فهد حلی

ادامه مطلب ←

ضرورت تشکیل حکومت اسلامی

ادامه مطلب ←

شرائط سلوک در کلام خواجه نصیر

ادامه مطلب ←

مراقبات بیست و پنجم ذی الحجه در کلام میرزا جواد آقا ملکی تبریزی

ادامه مطلب ←

ضرورت دعا در کلام ابن فهد حلی

ادامه مطلب ←

حالات سالک واصل در کلام خواجه نصیر

ادامه مطلب ←

پیش نیازهای سیر و سلوک در کلام خواجه نصیر

ادامه مطلب ←

اسباب اجابت دعا در کلام ابن فهد حلی

ادامه مطلب ←

آداب انفاق در کلام ابن فهد حلی

ادامه مطلب ←

نکاتی درباره فضیلت علم و آداب تعلم از ابن فهد حلی

ادامه مطلب ←

بعضی از اذکار و ادعیه روز در کلام ابن فهد حلی

ادامه مطلب ←

ابن فهد حلی و بیان حالات تاثیرگذار در استجابت دعا

ادامه مطلب ←

ابن فهد حلی و بیان افعال تاثیرگذار در استجابت دعا

ادامه مطلب ←

ابن فهد حلی و نکوهش درخواست از مردم

ادامه مطلب ←

اذکار و ادعیه ای برای دفع امراض و بلاها در کلام ابن فهد حلی

ادامه مطلب ←

زمان های استجابت دعا در کلام ابن فهد حلی

ادامه مطلب ←

اقسام ذکر در کلام ابن فهد حلی

ادامه مطلب ←

مباهله در بیان ابن فهد حلی

ادامه مطلب ←

مکان های استجابت دعا در کلام ابن فهد حلی

ادامه مطلب ←

ناآشنایی شیخ احمد احسائی با قواعد فلسفی

ادامه مطلب ←

نکاتی درباره تلاوت قرآن از ابن فهد حلی

ادامه مطلب ←

ریا و مفاسد آن در کلام ابن فهد حلی

ادامه مطلب ←

توکل در کلام ابن فهد حلی

ادامه مطلب ←

نکاتی درباره انگشتر از ابن فهد حلی

ادامه مطلب ←

آیت الله حسن زاده آملی و توضیح اینکه عالم، خیال در خیال است

از آنجا که ماهیات، سایه و نشانۀ وجود فقری ممکنات هستند لذا عرفا از تمام عالم امکان به «خیال در خیال» تعبیر می‌کنند.

ادامه مطلب ←

ابن فهد حلی و بیان دعاهای مستجاب در مکان خاص

ادامه مطلب ←

تفاوت حسن و قبح شرعی در بیان عرفا با حسن و قبح شرعی در کلام اشاعره

ادامه مطلب ←

اصول معرفت نفس از زبان آیت الله حسن زاده آملی

ادامه مطلب ←

سخنرانی آیت الله حسن زاده درباره حکیم جلوه

ادامه مطلب ←

میرزا جواد آقا ملکی تبریزی و بیان آداب امامت جماعت و منبر

ادامه مطلب ←

شرح احوال فاضل تونی به قلم آیت الله حسن زاده

ادامه مطلب ←

علامه حسن زاده و شرح احوال آیت الله رفیعی قزوینی

ادامه مطلب ←

شرح احوال علامه طباطبایی به قلم آیت الله حسن زاده

آقا اگر كسى بايد در تحت تصرف و تعليم كاملى بجايى برسد و قدمى بردارد، من براى شما بهتر از جناب آقاى طباطبائى (يعنى علامه طباطبائى صاحب تفسير الميزان) كسى را نمى‌شناسم و بيشتر با ايشان مراوده داشته باشيد كه ايشان و مرحوم سيد احمد كربلائى كشميرى در ميان شاگردان مرحوم آقاى قاضى (آية اللّه حاج سيد على آقاى قاضى طباطبائى تبريزى قدّس سرّه) از همه بهتر بودند و آقاى طباطبائى در همانوقت كشفيات بسيار داشتند.

ادامه مطلب ←

مراتب چهارگانه سلوک در کلام آیت الله سید ابوالحسن رفیعی قزوینی

ادامه مطلب ←

تحقق در عالم مثال وانکارعالم مثال منفصل

ادامه مطلب ←

مراد عرفا از انکار عقل و استدلال

ادامه مطلب ←

آیا عقل و فکر توان کشف حقائق را دارد؟

ادامه مطلب ←

آداب دعا در بیان ابن فهد حلی

ادامه مطلب ←

آداب قبل از دعا در بیان ابن فهد حلی

ادامه مطلب ←

آداب بعد از دعا در بیان ابن فهد حلی

ادامه مطلب ←

حقوق خانواده در کلام ابن فهد حلی

ادامه مطلب ←

ابن فهد حلی و بیان دعاهای مستجاب

ادامه مطلب ←

مقایسه فقر و ثروت در کلام ابن فهد حلی

ادامه مطلب ←

شیوه زندگی انبیا و اولیاء در کلام ابن فهد حلی

ادامه مطلب ←

سبک زندگی اسلامی از منظر ابن فهد حلی

ادامه مطلب ←

نکاتی درباره دعا از ابن فهد حلی

ادامه مطلب ←

نکاتی درباره ذکر از ابن فهد حلی

ادامه مطلب ←

نکاتی درباره تقوی از ابن فهد حلی

ادامه مطلب ←

میرزا جواد آقا ملکی تبریزی و بیان اعمال روز عرفه

اهميت دعا در روز عرفه باندازه‌اى است كه روزه اين روز را براى كسى كه روزه باعث ضعف او هنگام دعا مى‌شود ممنوع كرده ‌اند، با اين كه در روايات صحيحه آمده است كه روزه آن كفاره نود سال مى‌باشد.

ادامه مطلب ←

میرزا جواد آقا ملکی تبریزی و بیان اعمال شب عرفه

ادامه مطلب ←

میرزا جواد آقا ملکی تبریزی و بیان حقیقت عید

عيد زمانى است كه خداوند متعال براى جايزه دادن و بهره‌مند كردن بندگان از نعمتها، آن را در ميان روزها انتخاب مى‌كند، تا براى گرفتن خلعتها و عطايا جمع شوند و به همگان اعلام كرده است كه به درگاه او روى آورده و با اعتراف به بندگى و آمرزش خواستن از گناهان و عرضه نيازها و آرزوهايشان براى او تواضع نمايند. خداوند نيز در تمام اين موارد به آنان وعده اجابت و اعطايى بالاتر از آرزوهايشان بلكه بالاتر از آنچه در دل بشرى خطور كرده، داده است.

ادامه مطلب ←

آفات دعا در بیان ابن فهد حلی

ادامه مطلب ←

آداب دعا در کلام ابن فهد حلی

ادامه مطلب ←

مراقبات عید غدیر در کلام مرحوم میرزا جواد آقا ملکی تبریزی

ادامه مطلب ←

روز عید قربان در کلام مرحوم میرزا جواد آقا ملکی تبریزی

ادامه مطلب ←

شب عید قربان در کلام مرحوم میرزا جواد آقا ملکی تبریزی

ادامه مطلب ←

میرزا جواد آقا ملکی تبریزی و بیان فضیلت ماه رمضان

ادامه مطلب ←

میرزا جواد آقا ملکی تبریزی و بیان حقیقت توبه

ادامه مطلب ←

مراقبات ماه ذی القعده در کلام میرزا جواد آقا ملکی تبریزی

ادامه مطلب ←

مراقبات آخر ذی الحجه در کلام میرزا جواد آقا ملکی تبریزی

ادامه مطلب ←

میرزا جواد آقا ملکی تبریزی و بیان مراقبات ماه صفر

ادامه مطلب ←

اعمال دحو الارض در بیان میرزا جواد آقا ملکی تبریزی

ادامه مطلب ←

میرزا جواد آقا ملکی تبریزی و مراقبات شب نیمه ذی القعده

ادامه مطلب ←

نکاتی درباره اخلاص در بیان میرزا جواد آقا ملکی تبریزی

ادامه مطلب ←

میرزا جواد آقا ملکی تبریزی و بیان مراقبات ماه محرم

ادامه مطلب ←

آداب زیارت پیامبر گرامی اسلام در کلام میرزا جواد آقا ملکی تبریزی

ادامه مطلب ←

میرزا جواد آقا ملکی تبریزی و بیان مراقبات ربیع الاول

ادامه مطلب ←

میرزا جواد آقا ملکی تبریزی و بیان مراقبات ماه جمادی الآخر

ادامه مطلب ←

اسرار حج در کلام میرزا جواد آقا ملکی تبریزی

ادامه مطلب ←

میرزا جواد آقا ملکی تبریزی و بیان اعمال ماه جمادی الاولی

ادامه مطلب ←

اعمال ماه ربیع الثانی در کلام مرحوم میرزا جواد آقا ملکی تبریزی

ادامه مطلب ←

میرزا جواد آقا ملکی تبریزی و بیان مراقبات ماه شوال

ادامه مطلب ←

حضور قلب در دعا در کلام میرزا جواد آقا ملکی تبریزی

ادامه مطلب ←

چگونگی نیت در عبادات در کلام میرزا جواد آقا ملکی تبریزی

ادامه مطلب ←

شرح اسماء الهی در کلام ابن فهد حلی

ادامه مطلب ←

شب بیست و هفتم ماه رمضان در کلام مرحوم میرزا جواد آقا ملکی تبریزی

ادامه مطلب ←

رساله روزبهان بقلی درباره آفات سلوک

ادامه مطلب ←

شرح احوال آیت الله میرزا مهدی الهی قمشه ای به قلم آیت الله حسن زاده

ادامه مطلب ←

مراقبات روز مباهله در کلام میرزا جواد آقا ملکی تبریزی

ادامه مطلب ←

ملاکهای تشخیص روزه خالص در کلامی از مرحوم میرزا جواد آقا ملکی تبریزی

ادامه مطلب ←

رساله شکوی الغریب، عقائد عین القضات همدانی

عین القضات همدانی عارف و دانشمند بزرگ قرن پنجم هجری که به سبب سعایت و حسادت بعضی از جاهلان به قتل رسید، رساله‌ای را با عنوان « شكوى الغريب عن الأوطان إلى علماء البلدان ‌» به نگارش درآورد و در آن به ذکر تفصیلی عقائد خویش پرداخت ولی حتی بیان این عقائد هم نتوانست آتش عصبیت آن جهال را فرو نشاند. او در این رساله عقیده‌اش را درباره حدوث عالم، نسبت خالق و مخلوق، رؤیت خداوند، تنزیه خداوند، مقام نبوت، شفاعت و سایر احوال قیامت و معاد تبیین می‌کند و بر پیروی تام از کتاب و سنت تأکید دارد.

ادامه مطلب ←

علامه حسن زاده و شرح احوال آیت الله میرزا جواد ملکی تبریزی

ادامه مطلب ←

شرح احوال حاج ملاهادی سبزواری به قلم آیت الله حسن زاده

انصاف اين است كه صحف نورى آثار قلمى آن جناب همان گونه كه در صدر سخن گفته آمد، حايز القاءات سبّوحى و اصول و امهات وجيز و عزيز، و رصين و متين در معارف حقّه إلهيه‌اند. اين كمترين به عنوان حق‌شناسى عرض مى‌كند كه از هر يك از مأدبه‌هاى روحانى آن عالم بزرگ ربّانى لقمه‌ها و طعمه‌ها برداشته است (رضوان اللّه تعالى عليه).

ادامه مطلب ←

میرزا جواد آقا ملکی تبریزی و بیان آداب قرائت قرآن

ادامه مطلب ←

رساله ای از علامه حسن زاده درباره عالم مثال

علامه آیةالله حسن حسن زاده آملی در این رسالۀ محققانه به تبیین تفاوت عالم مثال با عالم مُثُل پرداخته و عناوین متعدد عالم مثال متصل و منفصل را نام برده‌اند. سپس با ذکر نظریات مختلف پیرامون عالم مثال، از برهان شیخ اشراق بر اثبات عالم مثال منفصل یاد کرده و ایرادات آنرا تبیین می‌کنند. در نهایت با تبیین نظر صدرالمتألهین در نفی عالم مثال منفصل، نکاتی را از جناب ابن عربی دربارۀ عالم مثال نقل می‌فرمایند.

ادامه مطلب ←

مراقبات هفدهم ربیع الاول در بیان میرزا جواد آقا ملکی تبریزی

ادامه مطلب ←

موانع سیر و سلوک در کلام خواجه نصیر

ادامه مطلب ←

میرزا جواد آقا ملکی تبریزی و بیان مراقبات روز عید فطر

ادامه مطلب ←

مراقبات دهه اول ذی الحجه در کلام میرزا جواد آقا ملکی تبریزی

ادامه مطلب ←

فضیلت ماه ذی الحجه در کلام مرحوم میرزا جواد آقا ملکی تبریزی

ادامه مطلب ←

ریاضت ها و عبادت های مولوی

ادامه مطلب ←

فیض کاشانی و تفاوت ادراکات حسی با ادراکات خیالی

ادامه مطلب ←

آقا محمدرضا قمشه ای و بیان نظر ابن عربی درباره ولایت مطلقه امام زمان و امیرالمومنین

ادامه مطلب ←

علامه حسن زاده ونکاتی درباره ابن عربی، فصوص الحکم و فتوحات مکیه

ادامه مطلب ←

شرح احوال صدرالمتالهین به قلم آیت الله رفیعی قزوینی

ادامه مطلب ←

تاریخ حیات و روش فلسفی ملاصدرا در بیان علامه طباطبایی

ادامه مطلب ←

چگونگی نافله شب در شب اول ماه رجب

ادامه مطلب ←

لیلة الرغایب در بیان مرحوم میرزا جواد آقا ملکی تبریزی

ادامه مطلب ←

اعمال روز بیست و هفتم رجب در کلام مرحوم میرزا جواد آقا ملکی تبریزی

ادامه مطلب ←

شب بیست و هفتم رجب در کلام مرحوم میرزا جواد آقا ملکی تبریزی

ادامه مطلب ←

فضایل امیرالمومنین در کلام مرحوم میرزا جواد آقا ملکی تبریزی

ادامه مطلب ←

مرحوم میرزا جواد آقا ملکی تبریزی وبیان چگونگی دعا

ادامه مطلب ←

ذکرها و دعاهای ماه رجب در کلام مرحوم میرزا جواد آقا ملکی تبریزی

ادامه مطلب ←

نکاتی درباره روزه از مرحوم میرزا جواد آقا ملکی تبریزی

ادامه مطلب ←

روز اول ماه رجب در کلام مرحوم میرزا جواد آقا ملکی تبریزی

ادامه مطلب ←

شب اول ماه رجب در بیان مرحوم میرزا جواد آقا ملکی تبریزی

ادامه مطلب ←

شرافت ماه رجب در کلام مرحوم میرزا جواد آقا ملکی تبریزی

ادامه مطلب ←

ویژگی های هر یک از اهل بیت در برآوردن حاجات از زبان مرحوم ملکی تبریزی

ادامه مطلب ←

مناظره مکتوب حجت الاسلام و المسلمین وکیلی و جناب آقای مهدی نصیری (یادداشت نهم: امر بین الامرین)

اعتقاد به آنکه اراده و اختیار انسان امری مستقل است که مخلوق خداوند نیست و انسان در ایجاد آن به تنهائی و بدون اراده قبلی الهی عمل می‌کند هم با آیات قرآن و روایات ناسازگار است و هم بر خلاف برهان عقلی است. عقل حکم می‌کند که هر ممکن الوجودی محتاج علتی است و آن علت هم علتی دارد تا آنکه کار به واجب الوجود برسد. یعنی سر سلسله تمام موجودات باید واجب الوجود باشد و آن هم به برهان عقلی بیش از یکی نیست. آیات و روایت هم یک صدا دلالت بر آن دارند که خالق همه چیز خداوند است و هیچ چیزی در هیچ جائی برای خود استقلال نداشته و همه خیرات و شرور از ناحیه خداوند است و با قضاء و قدر و اراده و مشیت و اذن وی.

ادامه مطلب ←

مناظره مکتوب حجت الاسلام و المسلمین وکیلی و جناب آقای مهدی نصیری (یادداشت هفتم: تفاوت تشبیه کلامی و عرفانی)

عبارات کتب عرفانی شرح حقیقی و خالص آیات قرآن و روایات معصومین علیهم‌السلام است و کسانی که از فیض استفاده از کتب عرفانی محرومند از فهم صحیح قرآن و سنّت نیز معمولاً محروم می‌مانند و به همین علّت است که بزرگان عالی‌مقام شیعه اصرار بر خواندن این علوم دارند و مهد علم عرفان مملکت شیعه بوده و هست و در میان اهل سنّت نه از درس فصوص و فتوحات خبری هست و نه از نصوص و مصباح و تمهید

ادامه مطلب ←

مناظره مکتوب حجت الاسلام و المسلمین وکیلی و جناب آقای مهدی نصیری (یادداشت ششم: تکفیریان تفکیکی)

متأسّفانه جریان تفكيك در جامعه ما فقط از طریق آثار محمدرضا حکیمی معرّفی شده و ایشان نیز چهره‌ای جذاب و غیرحقیقی از آن ارائه داده‌اند. ارتباط خاص انجمن حجتیّه را با تفکیک مخفی نموده و نام مرحوم حلبی را که مهمترین شاگرد میرزای اصفهانی بودند کتمان کردند. آراء عجیب مرحوم میرزا را در باب بی‌ارزشی عقل و منطق در پرده نهادند و سیره عملی ایشان را در ناسزاگوئی به بزرگان دین و ... از تاریخ حذف نمودند.

ادامه مطلب ←

پیشینه مخالفت با فلسفه در حوزه خراسان

ادامه مطلب ←

نامه حجت الاسلام والمسلمین وکیلی به بزرگان تفکیکی درباره کتاب صراط مستقیم و ...

ادامه مطلب ←

احترام به بزرگان و مذمت تنقید از آنان

ادامه مطلب ←

گفتگو مجله نورالرضا با حجت الاسلام والمسلمین وکیلی درباره عزاداری برای امام حسین

حقيقت اين است كه عاشورا سكه‌ای دو رو است كه يك سوي آن، حزن و اندوه و روي ديگر آن، فرح و سرور أهل‌بيت عليهم‌السلام است؛ و وظيفه عامه مردم در اين بين توجه به جنبۀ حزن آن است، گرچه عده‌اي از خواص در اثر وصول به مقامات عالي معرفت در برخي حالات نگاهشان به آن سوي سكه متوجه مي‌گردد.

ادامه مطلب ←

مقدمه آیت الله رضایی طهرانی بر کتاب صراط مستقیم

کتاب صراط مستقیم تألیف حجت الاسلام و المسلمین وکیلی دارای دو تقریظ ارزشمند از اساتید مبرز عرفان و حکمت یعنی آیت الله حاج شیخ علی رضایی طهرانی و حجت‌الاسلام و المسلمین حاج شیخ مهدی زمانی حفظهما الله است. از آنجا که تقریظ اول شامل پاسخ به مهمترین شبهات مخالفان حکمت و عرفان است از همان ابتدای نشر کتاب صراط مستقیم مورد توجه ویژه مخاطبان به خصوص تفکیکیان مشهد قرار گرفت تا آنجا که برخی نقدی مستقل بر این تقریظ نگاشتند. اهمیت این تقریظ ما را بر آن داشت تا آن را در این پایگاه عرضه کنیم.

ادامه مطلب ←

قاضی سعید قمی و وحدت وجود

ادامه مطلب ←

پاسخ حجت الاسلام والمسلمین وکیلی به موضع گیری غیرعلمی موسسه دارالصادق نسبت به برگزاری نشست علمی «معاد صدرایی» و «حکمت وعرفان از منظر عالمان شیعی»

ادامه مطلب ←

گفت و گو با آیت الله استاد شیخ غلامرضا فیاضی؛ سخنی با مخالفان حکمت و عرفان

ادامه مطلب ←

آقا سیدمحمدکاظم طباطبائی و فلسفه

ادامه مطلب ←

آیت الله خویی و وحدت وجود

نویسنده «تنزیه المعبود فی الرد على وحدت الوجود» از مجموع عبارات مرحوم آیت الله خوئی فقط تفسیر دوّم وحدت وجود را نقل نموده است و به جای تفسیر اول و سوّم و چهارم که نظر عرفا است سه نقطه گذاشته و عجیب‌تر آنکه حتی در نقل تفسیر دوّم نیز فقط کفر بودن این نظریه را نقل نموده است و از کلام آیت الله خوئی عباراتی را که دلالت می‌کند این تفسیر مورد قبول عرفا نیست و بلکه هیچ عاقلی به آن معتقد نمی‌شود، حذف نموده

ادامه مطلب ←

ملامحمدتقی مجلسی و وحدت وجود

ادامه مطلب ←

پاسخ به شبهات اسرار ملکوت؛ مقام عرفانی مرحوم علامه طهرانی

در نوشتار پیشین ثابت شد که رابطه این دو بزرگوار پس از گذشتن چد سالی رابطه رفاقت بوده و بساط استادی و شاگردی – اگر از آغاز بوده است - جمع گردیده است، حال آیا مرحوم علامه از استاد خود سبقت جسته‌اند یا نه بحثی است که از موضوع اصلی سخن خارج می‌باشد. در اینجا ممکن است شبهاتی به خاطر برسد که در این بخش، در ضمن بررسی عبارات جلد سوم اسرار ملکوت پاسخ آن ارائه خواهد شد.

ادامه مطلب ←

وحدت وجود در بیان حضرت علامه طهرانی قدس سره (14)

امام جعفر صادق علیه السلام گفتند: اين طور نيست و تو اشتباه مى‌كنى و خدا در سنگ و آب و گياه هست، ولى سنگ و آب و گياه خدا نيست، همان طور كه روغن در چراغ هست ولى چراغ روغن نمى‌باشد.

ادامه مطلب ←

وحدت وجود در بیان حضرت علامه طهرانی قدس سره (13)

بنابر منطق قرآن، عالم وجود و از جمله خود قرآن تجلّى خداست، و در مكتب اهل‌بيت اين مطلب از مسلّمات است، و جزو ابجد و الفباى آن به حساب مى‌آيد. خلقت به مفهوم جدائى و تولّد و بينونت مخلوق از خالق نيست.

ادامه مطلب ←

وحدت وجود در بیان حضرت علامه طهرانی قدس سره (12)

از جبرائيل و مقام روح كه اعظم از جبرائيل است گرفته تا كوچكترين موجود ذى شعور همچون مور و ملخ، اگر در آنها چه در اصل وجودشان و چه در افعال و آثارشان بقدر يك سر سوزن استقلال و خوديّتى در اراده و كار كرد و اختيار و مشيّتشان فرض نمائيم، آيه آنرا ردّ می نمايد.

ادامه مطلب ←

وحدت وجود در بیان حضرت علامه طهرانی قدس سره (11)

أصل الوجودِ اين عوالم گسترده امكانيّه، غير از وجود اقدس واجب الوجود چيزى نيست؛ و اگر عنوان امكان و آيه و ظهور و تجلّى برداشته شود، غير از حقّ تبارك اسمُه و تعالَى مجدُه، أصالتى و حقيقتى و وجودى نمى‌ماند. يعنى جميع عوالم خود اوست و غير از حقّ نيست اينست معنى لَمْ يَلِدْ و الَّذِى لَمْ يَتَّخِذْ وَلَدًا

ادامه مطلب ←

وحدت وجود در بیان حضرت علامه طهرانی قدس سره (10)

قشريّون و ظاهريّون كه از جهتى سطح فكرى شان، و از جهتى سطح علميشان كوتاه و ضعيف است، براى زير بار نرفتن اين مسأله و عدم تقليد و تبعيّت از مرد وارسته راه پيموده، خود را راحت كرده و با نداى كفر و خروج از اسلام، زيربناى اين بنيان را خراب و تيشه بر بن اين ريشه زده و ...

ادامه مطلب ←

وحدت وجود در بیان حضرت علامه طهرانی قدس سره (9)

در اين ابيات، شيخ بهایی ديدار حضرت حقّ را در بيدارى و حال مكاشفه روحانى بيان مى‌كند، آنجا كه مى‌گويد: بدون حجاب و پرده نقاب بر من وارد شد در حاليكه كاكل مشكين خودش را بر روى دوش و شانه هايش افكنده بود. زیرا ...

ادامه مطلب ←

وحدت وجود در بیان حضرت علامه طهرانی قدس سره (8)

شاهدِ شاهد در آستين ما، در عدول مرحوم كمپانى از عقيده فلاسفه به تشكيك در وجود، به عقيده عرفاء به وحدت وجود؛ اشعار ايشانست در كتاب حكمت خود به نام «تحفة الحكيم» كه راجع به اتّحاد و هو هويّت مى‌فرمايند: صَيْرورَةُ الذّاتَيْنِ ذاتًا واحِدَهْ...

ادامه مطلب ←

وحدت وجود در بیان حضرت علامه طهرانی قدس سره (7)

حمد و ستايشى را كه تو از اين يك دانه گل مى‌نمائى اختصاص به خدا دارد. يعنى حمد از آنِ خداست. گل جلوه‌اى از جَلَوات خداست. ظهورى از مظاهر خداست. تو اسم گل بر روى آن نهاده‌اى! در زير حجاب اين اسم، خدا را پنهان نموده‌اى! اسم را بردار! غير خدا چيزى نيست!

ادامه مطلب ←

وحدت وجود در بیان مرحوم حداد

من نگفتم: اين سگ خداست. من گفتم: غير از خدا چيزى نيست. اين سگ خداست، معنيش اينستكه اين وجود مقيّده و متعيّنه با اين تعيّن و حدّ، خداست؟! نعوذُ باللَه مِن هذا الكَلام. امّا غير از خدا چيزى نيست معنيش آنستكه: وجود بالاصاله و حقيقة الوجود در جميع عوالم و ذات مستقلّه و قائمه بالذّات، اوست تباركَ و تعالَى؛ و بقيّه موجودات هستى ندارند و هست نما هستند.

ادامه مطلب ←

وحدت وجود در بیان حضرت علامه طهرانی قدس سره (5)

مثال روشن آن انسان است با قواى باطنيّه و قواى ظاهريّه آن. نفس ناطقه هر فرد از افراد بشر داراى حسِّ مشترك و قواى مفكّره و واهمه و حافظه، و داراى حسّ باصره و سامعه و شامّه مى‌باشد. اين قوا همگى از جهت وحدت، عين نفس ناطقه بوده و واحد هستند؛ وليكن به اعتبار تعيّنات و ظهورات‌ بدينگونه متعيّن و ظاهر شده‌اند.

ادامه مطلب ←

وحدت وجود در بیان حضرت علامه طهرانی قدس سره (4)

ارباب شهود و كشفِ توحيد مى‌گويند: در عالم وجود، غير از خدا چيزى نيست؛ يعنى وجود او چنان سيطره و احاطه در اثر وحدت حقّه حقيقيّه و صرفه خود دارد، كه هيچ موجودى در قبال او، و در برابر او عرض اندام ندارد؛ حتّى ارواح ملكوتيّه و مجرّدات عِلويّه.

ادامه مطلب ←

وحدت وجود در بیان حضرت علامه طهرانی قدس سره (3)

فرمودند: «غالب نيست؛ بلكه جميع قرآن و سراسر آيات بر اين اساس مى‌باشند؛ قرآن بنيادش أصالة الحقّ و الوجود و توحيد صرف است و همه شؤون را بر آن اصل راهنما مى‌باشد.» ولى البتّه تصوّر اين حقيقت بسيار مشكل است؛ و تا كسى در علم تفسير، و علم حكمت، و علم عرفان دل، قدم راستين برنداشته باشد به سِرّ آن نخواهد رسيد.

ادامه مطلب ←

وحدت وجود در بیان حضرت علامه طهرانی قدس سره (2)

وحدت به معنى استقلال ذات حقّ تعالى شأنه در وجود است كه با وجود اين استقلال و عزّت، هيچ موجود دگرى توان استقلال را نداشته و وجودش وجودى ظِلّى و تَبَعى است، همچون سايه شاخص كه به دنبال آن ميگردد. تمام موجودات وجودشان از حقّ است؛ همه آيه و نماينده مى‌باشند

ادامه مطلب ←

وحدت وجود در بیان حضرت علامه طهرانی قدس سره (1)

وحدت وجود از بزرگترين و عالي‌ترين و غامض‌ترين و لطيف‌ترين مسائل حكمت متعاليه است، و فهميدنش كار آسانى نيست. إنسان بايد يك عمر زحمت بكشد علماً و عملاً، آيا خدا به او قسمت كند كه أصل و حقيقت وحدت وجود را بفهمد يا نه؟! اين از أسرار است و نمى‌شود اين را به همه كس گفت.

ادامه مطلب ←

محیی الدین عربی رضوان الله علیه و متوکل عباسی لعنةالله علیه

از شبهاتی که درباره محیی الدین مطرح شده است اینست که چرا وی متوکّل عباسی را که دشمن اهل بیت علیهم السلام بوده و ناصبی به شمار می‌آید از جمله إقطاب شمارده است. پاسخ آنست که این سخن اگر از روی تقیه نباشد و اگر واقعا منظور وی از متوکل همان متوکل عباسی لعنةالله‌علیه باشد، مسلّماً به خاطر بی‌اطلاع محیی‌الدین از تاریخ صحیح متوکل است؛ چون محیی‌الدین در تاریخ شاگرد ابن عساکر است و ابن عساکر از نظر تاریخی متوکل را مردی بسیار متدین و محب اهل بیت علیهم‌السلام و احیاگر سنن دینی می‌شمرد.

ادامه مطلب ←

محیی الدین و ایمان فرعون

معلوم شد كه شيخ منع نصّى كه ايمان او را منافى باشد مى‌كند و مى‌گويد كه: اين‌چنين نصّ نيست، و سه بار فرموده كه: أمره الى اللّه، و جميع آياتى كه خصم به آن استدلال كرد آورده، و آن را محتمل ساخته و از نصّيّت بدر برده و على هذا شيخ درين مسئله مجتهد باشد به ظواهر قرآن،

ادامه مطلب ←

ظهور در کلام آیت الله سید محمد صادق حسینی طهرانی (1)؛ نزدیکی ظهور و علائم آن

ادامه مطلب ←

ماجرای بیماری میرزا مهدی اصفهانی از زبان علامه طهرانی

آقا ميرزا مهدي اصفهاني كمي نزد آقا سيد احمد طهراني كربلائي به سير و سلوك مشغول بوده و نيز نزد مرحوم آقا سيد جمال الدين گلپايگاني تردد داشته است؛ ايشان از كلمه عرفان و معرفت سخت تحاشي داشته‌اند؛ و نظير افرادي كه از سير و سلوك زده مي‌شوند، بر عليه اساتيد خود در آراء و افكار قيام مي‌كنند.

ادامه مطلب ←

وحدت وجود از نگاه مرحوم آیت الله شیخ محمدحسین کاشف الغطاء

ادامه مطلب ←

وحدت وجود از نگاه مرحوم آیت الله ملکی تبریزی قدس سره

ممتنع است كه بر حقيقت وجود عدم عارض گردد؛ و هر چيزى كه عدمش امتناع داشته باشد، قديم بودنش ثابت است به حكم ضرورت. پس حقيقت وجود قديم بودنش ثابت شد. بنابراين امكان ندارد كه گفته شود: اشياء داراى وجود حقيقى هستند.

ادامه مطلب ←

پاسخ به مطالب وبلاگ «طریق الی الله» درباره رفاقت مرحوم علامه طهرانی و مرحوم آقای حداد

حقیر عرض نکرده بودم مرحوم علامه شاگرد مرحوم حداد نبوده‌اند بلکه عرض کردم ایشان در زمان حیات استاد خود به درجه تجلیات ذاتی رسیده‌اند و از استاد خود مستغنی گشتند و صراحتاً عرض کردم که قرائن بیشتر نشان از آن دارد که آغاز ارتباط شاگردی بوده است.

ادامه مطلب ←

بیان مرحوم حداد در تحلیل اخبار از غیب مرتاضان گاو پرست

غاية الامر چون مرتاض گاو پرست بواسطه رياضات نفسانيّه خود، با روح كلّى گاو ربط پيدا كرده است، نفسش با آن نظام واحد از راه نفوس گاو رابطه برقرار كرده است و از دريچه و شبكه گاو به اين رموز مخفيّه و أسرار غيبيّه‌ پى مى‌برد

ادامه مطلب ←

تعریض محیی الدین عربی به ابوبکر

ادامه مطلب ←

شاخصه های مکتب عرفانی نجف اشرف

ادامه مطلب ←

قصه حکیم اصفهانی که قائل به وحدت وجود بود

ادامه مطلب ←

مناظره مکتوب حجت الاسلام و المسلمین وکیلی و جناب آقای مهدی نصیری (یادداشت هشتم: معنای سنخیت در فلسفه)

به هر حال آنچه مسلّم است اینکه «سنخیت» در قانون سنخیت علت و معلول هیچگاه به معنای شباهت علت و معلول به کار نمی‌رود و هیچ حکیمی نیز ادعا ننموده که باید میان علت و معلول شباهت وجود داشته باشد. بلکه ... برهان آورده‌اند که مشارکت خداوند با مخلوقات در صفات محال می‌باشد (نهایةالحکمة، مرحلة دوازدهم، فصل هفتم). باری، آنچه میان مخالفان حکمت متعالیه چون تفکیکیان و آقای نصیری مرسوم است که سنخیت را به شباهت تفسیر می‌نمایند ناشی از بیگانگی با اصطلاحات ساده و اوّلیّه علوم عقلی است.

ادامه مطلب ←

گفتگوی آیت الله جوادی و حجت الاسلام و المسلمین سیدان از زبان استاد سید جلال الدین آشتیانی

از آقایان خواهش کردم که شما الهیات و اسفار و شرح فصوص قیصری را مطالعه و برای ما درس بدهید و افاضات شما را ضبط خواهیم کرد. اگر شما از عهده تدریس این دو کتاب برآمدید، آنگاه حق دارید، اشکال کنید.

ادامه مطلب ←

انتساب حدیقه الشیعه به مقدس اردبیلی؟

ادامه مطلب ←

مقایسه تطبیقی معارف قرآنی و تفکیکی (5)؛ معاد شناسی

ادامه مطلب ←

مقایسه تطبیقی معارف قرآنی و تفکیکی (4)؛ انسان شناسی

ادامه مطلب ←

مقایسه تطبیقی معارف قرآنی و تفکیکی (3)؛ جهان شناسی

ادامه مطلب ←

مقایسه تطبیقی معارف قرآنی و تفکیکی (2)؛ خداشناسی

ادامه مطلب ←

مقایسه تطبیقی معارف قرآنی و تفکیکی (1) گزارش ساده و فشرده آراء تفکیک

ادامه مطلب ←

علامه حسن زاده: اصطلاح «بعد» در حکمت و عرفان مشترک لفظی است

علامه حسن زاده اصطلاح بُعد در حکمت و بُعد در عرفان را مشترک لفظی می داند، عارف بُعد را به غیر خدا از صادر اول تا هیولای اولی اطلاق می کند، در مقابل حکیم بُعد را فقط بر عالم جسمانی تطبیق می کند، لذا عارف بُعد را نامتناهی می داند ولی حکیم به حكم براهين تناهى ابعاد آنرا متناهى می‌داند.

ادامه مطلب ←

مکاشفه محیی الدین؛ علی بالاتر از ابوبکر و عمر؟!

منبع اين نقل را در آثار محيي‌الدين نيافتم. جناب سيد جعفر مرتضي در «ابن عربي سني متعصب» از منهاج البراعة این مطلب را نقل كرده‌اند و گويا ايشان نيز كه در آثار محيي‌الدين تتبع زيادي براي يافتن اين دست مطالب نموده در جائي نيافته است.

ادامه مطلب ←

عدم شباهت فلسفه یونانی به حکمت متعالیه اسلامی در کلام امام خمینی

مخالفان عرفان و حکمت چنین وانمود می‌کنند که فلسفة اسلامی همان فلسفة یونانی است و میراث کفّار. و مسلمان باید علم خود را از کتاب و سنّت بگیرد نه از بیگانگان و کافران. ولی فیلسوفان اسلامی معتقدند فلسفه اسلامی محصول اندیشیدن و خردورزی مستقل دانشمندان مسلمان است نه تقلید از یونانیان. بلکه بالاتر از آن معتقدند هیچ شباهت حقیقی بین دستگاه فلسفی یونان با حکمت متعالیه که محصول نهائی فلسفه اسلامی است وجود ندارد.

ادامه مطلب ←

روش صحیح تحقیق درباره فلاسفه یونان

کلمات حکمای باستان مشتمل بر متشابهات فراوانی گردد و روش صحیح تحقیق در این‌گونه مسائل، بررسی عمیق همه آثار باقیمانده و جمع قرائن و نهایتاً برگرداندن متشابهات به محکمات و یقینیّات و توقف در سائر موارد است. اگر انسان از این روش استفاده نماید در برخی زوایای کتب حکمای یونان، مطالب بسیار بلند و دقیقی خواهد دید که می‌تواند قرینه بر تفسیر رموز سائر بخش‌ها و یا دلیل بر جعلی یا محرَّف بودن قسمت‌هایی از کتاب‌ها قرار گیرد.

ادامه مطلب ←

انواع مخالفت با فلسفه؛ آیا همه مخالفان فلسفه تفکیکی اند؟؟

ادامه مطلب ←

تفال زیبای آیت الله شیخ اسماعیل محلاتی به مثنوی معنوی

ادامه مطلب ←

معرفت و شهود قلبی خداوند در دعای ابوحمزه ثمالی

ادامه مطلب ←

کلامی نورانی از علامه حسن زاده آملی درباره لطائف ذوقی و عرفانی ادعیه

آن لطائف ذوقى و عرفانى، آن نکات سرّى که در ادعیه و اوراد و مناجاتهاى ائمه اطهار ما پیدا مى‌شود در روایات نمى‌شود بدست آورد، زیرا که در روایات مخاطب مردم‌اند و با مردم به فراخور عقل آنها صحبت مى‌کردند و سخن مى‌گفتند اما در مناجاتها و ادعیه در خلوتخانه عشق با جمال و جلال مطلق به راز و نیاز مى‌پرداختند که آنچه گفتنى بود به زبان مى‌آوردند.

ادامه مطلب ←

علل نشر علنی اسرار و معارف در عصر اخیر

ادامه مطلب ←

فتوای فقها درباره فلسفه و عرفان چه میزان اعتبار دارد؟

از نظر فقهی نیز فرمایشات فقها در شرائطی از حجّیّت برخوردار است که مربوط به حوزه تخصّصی خود یعنی کشف احکام شرعی باشد و لذا رأی فقیه در تشخیص موضوع معتبر نیست بر فرض فقیهی در این مسائل مدّعی تخصًص باشد یا معتقد باشد که عموم مردم در این مسائل باید تقلید کنند باز هم باید دانست که در هر مسأله‌ای باید به اعلم مراجعه نمود یعنی در هر بابی که قول دو مجتهد در آن متعارض بود، وظیفه مقلّد، در آن مسأله تبعیّت از أعلم است.

ادامه مطلب ←

داستان زیارت شیخ بهائی و شاه عباس از قبر بایزید

ادامه مطلب ←

آقا محمدباقر هزارجریبی و فلسفه

ادامه مطلب ←

آیا ملاصدرا زنان را حیوان می داند؟

ادامه مطلب ←

آیت الله بروجردی و فلسفه (1)

ادامه مطلب ←

آیت الله بروجردی و فلسفه (2)

ادامه مطلب ←

نامه آیت الله سید محمد حسین طهرانی به آیت الله العظمی خمینی راجع به پیش نویس قانون اساسی

أبحاث فقهيّه وارده در ولايت فقيه، أمر حكومت را منحصر به امام يا فقيه جامع الشّرائط مى‌داند. و در اين مسأله أحدى از علماى شيعه خلاف نكرده است. يعنى با وجود فقيه جامع الشّرائط زمام حكومت مسلمين را به دست غير فقيه سپردن خلاف اجماع است.

ادامه مطلب ←

بیانات مرحوم علامه طهرانی پس از درگذشت رهبر فقید انقلاب درباره لزوم اجرای حکم حاکم شرع مطاع در تمام زمینه های اجتماع عالم اسلام

ادامه مطلب ←

نقش علامه طهرانی در پایه گذاری نهضت انقلاب؛ در بیان مرحوم آیت الله حاج شیخ صدرالدین حائری

به خاطر اخلاصی که داشتند به شدت بر کتمان آنچه انجام داده بودند اصرار می‌ورزیدند تا جائیکه یک بار فرمودند آیت الله ... (که از سوابق فعالیت‌های سیاسی حضرت علامه آگاه بوده‌اند) به بنده گفته‌اند که «من به آقای ... گفته‌ام سزاوار بود که این حکومت را آقا سید محمد حسین متولی شوند» و من از وقتی این سخن را از ایشان شنیده‌ام دیگر با ایشان رفت و آمد نمی‌کنم زیرا راضی نیستم این طور مطالبی راجع به بنده بیان شود.»

ادامه مطلب ←

خطبه عید فطر سال 1399؛ ضرورت اطاعت از رهبر حکومت اسلام و قدردانی این نعمت

ادامه مطلب ←

مناظره آیت الله جوادی آملی و حجت الاسلام و المسلمین سیدان از زبان آیت الله رضایی طهرانی

سال‌ها پیش گفتگویی ميان حضرت آیت‌الله جوادی آملی مدّظله‌العالي و جناب حجة‌الاسلام‌والمسلمین سیدان درباره‌ معاد واقع شد که توسط برخی از محترمین تفکیکی به نگارش و تقریر درآمد. اين تقريرات چند سالي است بدون استيذان از حضرت آیت‌الله جوادي آملي مدّظله‌العالي توسط برخي منتشر شده‌است و استاد وكيلي در«صراط مستقيم» و در «پاسخ به نقدهايي بر صراط مستقيم» مفصلاً درباره اين گفتگو توضيح داده و با ارائه شواهدي از عبارات جناب‌ آقاي سيدان نشان داده است كه ايشان با حضرت آیت‌الله جوادي مدّظله‌العالي هيچ زبان مشتركي نداشته‌اند و حتي معناي اصطلاحات بسيار سادۀ فلسفي در محل بحث، مثل مادّه و صورت را اشتباه متوجه مي‌شده‌اند وچنانچه اين مسأله اكنون در نزد همۀ فضلاء «كالنار علي‌ المنار و الشمس في رابعة‌ النهار» گرديده‌است. متأسفانه برخي تفكيكيان بجاي اعتراف به حقيقت در نزد عامة مردم چنان وانمود مي‌كنند كه گويا جناب آقاي سيدان كه حتي با اصطلاحات مذكور در كلام آیت‌الله جوادي آملي مدّظله‌العالي آشنايي نداشته‌، در بحث غالب شده و اثبات نموده‌ كه معاد صدرايي باطل و معاد تفكيكي حق است. حتي يكي از شاگردان جناب آقاي سيدان با آب و تابِ فراواني از اين گفتگو يا مناظره ياد نموده و با كلماتي اديبانه همين مطالب را به تفصيل نگاشته و در نهايت به اين بيت در وصف استاد خود تمثّل جسته است: براي واضح‌تر شدن ماجرای این گفتگو، قسمتي از فرمايش استاد مكرم و معظم حضرت آيت الله رضايي طهراني دام‌عزّه‌العالي را دربارۀ اين مناظره نقل نمايم تا عبرت و بصيرتي براي همگان باشد.

ادامه مطلب ←

مصاحبه خبرگزاری فارس با حجت الاسلام و المسلمین وکیلی

فرمودند: کل کتاب را مطالعه نمودم و کار خوبی بود و دو نصیحت می‌خواهم به شما بکنم. عرض کردم امر بفرمائید. فرمودند بنده امر نمی‌کنم. نصیحتی که می‌دانم به افراد می‌گویم. خودشان اگر خواستند انجام می‌دهند. ...مسئله دیگر که خیلی شیرین بود اینکه فرمودند: راه حق راه اهل عرفان و طریقه توحید است، طریقه مرحوم قاضی؛

ادامه مطلب ←

یادداشت جناب آقای مهدی نصیری در پاسخ به مصاحبه حجت الاسلام و المسلمین وکیلی با خبرگزاری فارس

اگر تعریف آقای وکیلی از تخصص درست باشد باید بگوییم که آقای وکیلی در حال حاضر هم مسلمان و هم هندو و بودایی و مارکسیست و لیبرال و شیطان‌پرست و یهودی و مسیحی و مجوس و وهابی و ... است

ادامه مطلب ←

مناظره مکتوب حجت الاسلام و المسلمین وکیلی و جناب آقای مهدی نصیری (یادداشت اول: آغاز مناظره)

در مصاحبه گذشته هیچ تعبیر تندی درباره هیچ کس به کار نرفته بود. آری با صداقت تمام تخصّص‌نداشتن و بی‌اطّلاعی عده‌ای از منتقدین عرفان و حکمت را عرض نموده و به برخی از کارهای خلاف شرع ایشان اشاره نموده بودم که پس از این نیز عرض خواهم کرد و این صداقت در هیچ فضائی بی ادبی محسوب نمی‌شود.

ادامه مطلب ←

مناظره مکتوب حجت الاسلام و المسلمین وکیلی و جناب آقای مهدی نصیری (یادداشت دوم: فتوحات)

این ادعای آقای نصیری که حضرت علامه طهرانی قدّس‌سرّه همه محتوای فتوحات را درست می‌دانند کذب محض است و نگارنده نمی‌دانم که این سخن عجیب و نسبت ناروا را آقای نصیری از فرط بی‌دقّتی ساخته‌اند یا از سر بی‌تقوائی؟ و البته حسن ظن این بنده شخصاً به ایشان آنست که بی‌دقتی،‌ ایشان را به اینجا کشانده که به اولیاء خدا تهمت زده و سپس استهزاء نمایند.

ادامه مطلب ←

مناظره مکتوب حجت الاسلام و المسلمین وکیلی و جناب آقای مهدی نصیری (یادداشت سوم:شیخ بهایی، ملاصدرا و فیض کاشانی)

ادامه مطلب ←

مناظره مکتوب حجت الاسلام و المسلمین وکیلی و جناب آقای مهدی نصیری (پاسخ اول آقای نصیری)

و نیز یکی از بزرگان معاصر حکمت متعالیه می گوید: «در اثنای تعلیم علوم عقلی و عرفانی پی به عدم تطابق آرای فلاسفه و اهل عرفان با ظواهر شرع انور بردم به طوری که در تطابق آنها عاجز ماندم تا در نهایت خویش را تلقین کردم اگر امر دائر باشد بین نفهمیدن مثل تو و نفهمیدن معلم ثانی و بوعلی سینا و محیی الدین عربی و ... قطعا حکم به نفهمیدن خود کردم.»!!

ادامه مطلب ←

مناظره مکتوب حجت الاسلام و المسلمین وکیلی و جناب آقای مهدی نصیری (یادداشت چهارم: بزرگ زدگی)

ادامه مطلب ←

مناظره مکتوب حجت الاسلام و المسلمین وکیلی و جناب آقای مهدی نصیری (یادداشت پنجم: صوفی و تصوف)

ادامه مطلب ←

حکم استعمال لفظ امام در غیر معصوم از دیدگاه علامه طهرانی

ادامه مطلب ←

معاد جسمانی در کتاب و سنت و در حکمت متعالیه شماره اول

ادامه مطلب ←

پاسخ مهدی نصیری به "عاشورا روز حزن یا سرور سیدالشهداء(ع)"؛ عاشورا در مذبح تحریفات عرفانی و صوفیانه

ادامه مطلب ←

جلوه های عشق و توحید در عاشورا

ادامه مطلب ←

فنای اصحاب حضرت سید الشهداء علیه السلام

ادامه مطلب ←

سوالات پانزده گانه شاگردی از استاد حسن زاده آملی

ادامه مطلب ←

چگونگی جمع بین وحدت و کثرت در بیان فیض کاشانی

فیض کاشانی در یکی از فصول رساله «کلمات مضنونه» به ذکر چند مثال برای دریافت بهتر و نه کامل وحدت وجود پرداخته است و سعی دارد تا با شکستن دیوار استبعاد، مانع انکار این مسئله دقیق شود.

ادامه مطلب ←

مراتب توحید در کلام فیض کاشانی

ادامه مطلب ←

تفاوت قابلیت ها و استعدادها از منظر ابن عربی و فیض کاشانی

ادامه مطلب ←

سیره فردی و اجتماعی فیض کاشانی

ادامه مطلب ←

نظر ابن عربی درباره سوفسطائیان

محیی‌الدین ابن عربی بر خلاف تمام اهل نظر معتقد است که «سوفسطائی‌ها» یا به اصطلاح او «حسبانیه» به تجدد امثال و تبدلِ آن به آن عالم ماده قائل بودند و تنها ایراد آنها انکار صادر اول بوده است.

ادامه مطلب ←

تفسیر فیض کاشانی از اصطلاحات عرفانی

ادامه مطلب ←

توصیه های فیض کاشانی به فرزندش در رابطه با رفتارهای اجتماعی

ادامه مطلب ←

رساله ملا احمد نراقی درباره تکفیر حکما

ادامه مطلب ←

دستورات عمومی سلوک در کلام فیض کاشانی

فیض کاشانی در نامه‌ای به ذکر کیفیت سلوک پرداخته و نکاتی مختصری را درباره مبدأ، مقصد، مسافت، زاد و توشه، و رفیق و راهنما بیان می‌کنند. ایشان در ادامه به تبیین ۲۵ دستور العمل پرداخته و التزام به آنها را بعد از تحصیل عقائد حقه، ضروری و البته راه‌گشا می‌شمرند.

ادامه مطلب ←

بایزید بسطامی و شقیق بلخی و معروف کرخی سه شاگرد عالی رتبه سه امام معصوم

«بايَزيد» و «شَقيق» و «مَعْروف» سه شاگرد عالى رتبه سه امام بوده‌اند و ائمّه دين هم از افاضه حقائق به آنها مضايقتى نداشتند. بخصوص كه سه نفر از آنان به سه امام، اختصاص بسيار نزديك صورى و معنوى پيدا كردند:

ادامه مطلب ←

آیا معروف بن خربوذ همان معروف کرخی است؟

ادامه مطلب ←

کلمات و احوال معروف کرخی

ادامه مطلب ←

نکاتی درباره جن

آیت الله حسن زاده آملی در کتاب هزار و یک کلمه با تمسک به آیات قرآنی نکاتی چند درباره جن ذکر می کند، از قبیل اینکه جنیان مانند انسانها مکلفند وبعثت پیامبر گرامی اسلام برای هدایت انس و جن هردو بوده چنانکه قرآن نیز برای هر دو نازل شده است. بعضی از جنها کافر و بعضی مسلمانند. بعضی از جنها مرد و بعضی زن هستند. بعضی از جنها پیاده و بعضی سواره هستند. جنیان پیامبری از جنس خود داشته اند بدلیل آیه أَ لَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِنْكُمْ‌ وچون خلقت آنها قبل از انسان بوده وَ الْجَانَّ خَلَقْناهُ مِنْ قَبْلُ مِنْ نارِ السَّمُومِ ودر هیچ حال بدون پیامبرنبودند پس پیامبری از جنس خود داشته اند. جنها وجودی مادی و غیر مجرد دارند و اینکه ما آنها را نمی بینیم با مادی بودن آنها منافاتی ندارد چون ممکن است جسمی آنقدر لطیف باشد که قابل رویت نباشد.

ادامه مطلب ←

حسن و قبح شرعی در کلمات اهل عرفان

ادامه مطلب ←

اطلاق واحد بالعدد بر خداوند

آیت الله حسن زاده آملی بعد از اینکه استعمال واحد بالعدد را بر خداوند و صادر اول جایز نمی‌داند در صدد توجیه این استعمال در دعایی از امام سجاد که لك يا إلهى وحدانيّة العدد ... و در کلامی از شیخ الرئیس و خواجه نصیر برآمده می‌فرمایند، اصطلاح واحد بالعدد دو معنا دارد: یکی واحد در مقابل سایر اعداد که لیس بذلک الاعداد، در این معنا محدودیت و فقدان سایر اعداد اخذ شده که طبق این معنی استعمال در واجب و صادر اول جایز نیست. دیگری به معنای متعین و متشخص بودن که ظاهرا مراد عبارت امام سجاد و کلمات شیخ و خواجه همین معنا است. البته ایشان توجیهات دیگری در باره دعای امام سجاد در رساله لقاء اللّه ذکر کرده‌اند.

ادامه مطلب ←

اصطلاح کون و کون جامع در عرفان

ادامه مطلب ←

اصطلاح اصحاب معارف در کتب قدما

ادامه مطلب ←

اسامی صادر اول در کتب عرفان و حکمت

ادامه مطلب ←

جایگاه استدلال و مکاشفه در فهم معارف

ادامه مطلب ←

شباهت های تفکیکیان و اخباریان

ادامه مطلب ←

نامه های خواجه نصیرالدین طوسی به صدر الدین قونوی

ادامه مطلب ←

محیی الدین و معصوم بودن عمر

ادامه مطلب ←

ملا عبدالرزاق فیاض لاهیجی و وحدت وجود و عرفان

نویسنده «تنزیه المعبود فی الردّ علی وحدت‌الوجود» و نویسنده کتاب نقدی قویم از پنج مرحله کلام مرحوم ملا عبدالرزّاق فقط به مرحله اول و دوم و چهارم اشاره کرده است. و با کم‌لطفی تمام مرحله پنجم ( دفاع ملا عبدالرزّاق از وحدت وجود ) را حذف نموده‌ و به جای آن «.....» گذاشته، و هیچ اشاره‌ای نکرده‌اند که مرحوم لاهیجی در پایان، نظریّة وحدت وجود را پذیرفته و توجیه صحیح آن را ذکر کرده است!! علاوه بر آن، مرحلة سوّم را به طوری حذف کرده‌اند که خواننده گمان کند مرحوم لاهیجی به همه تقریرهای وحدت وجود اشکال دارد و متوجه نشود اشکالات ناظر به تقریر قونوی است.

ادامه مطلب ←

عینیت خالق و مخلوق در کلام عرفا

گروهی از مخالفین عرفان پنداشته‌اند که عرفا همه چیز را خدا دانسته و به خدای واحد أحد که خالق عالم است اعتقاد ندارند. ریشة این توهّم این است که شنیده‌اند عرفا دم از عینیت خالق و مخلوق می‌زنند در حالی‌که عینیت در کلام ایشان معنائی خاص دارد. این نوشتار کوتاه تبیینی آسان از معنای عینیت در کلام عرفا است.

ادامه مطلب ←

بیان علامه شعرانی درباره وحدت وجود و رابطه خالق و مخلوق

ادامه مطلب ←

استدلال شیرین آقانجفی قوچانی بر مذهب مولوی

و عمده دلیل این است که کسی که این همه فهم شرح صدر در معارف و اخلاق و اعمال بلکه احاطه‌ای به تمام کائنات دارد، حق و باطل این مسأله بر او پوشیده نمی‌ماند. چون این مسأله به طوری واضح است که اگر کسی فی‌الجمله فهم داشته باشد و به تواریخ رجوع نماید ممکن نیست متدین به مذهب اهل سنّت باشد، تا چه رسد به مثل این اعجوبة روزگار و جوّاب آفاق و مفسّر کائنات

ادامه مطلب ←

وحدت شخصی وجود در ذکر شریف «لا هو الا هو»

ادامه مطلب ←

رساله فیض کاشانی در اختلاف میان اهل علم و اهل تصوف

وی بعد از مذمت اختلاف و بیان حرمت تکفیر درباره منشاء اختلاف می‌گوید: بلى در هر طايفه جمعى مى‌باشند كه در حقيقت از آن طايفه نيستند، و خود را بر ايشان مى‌بندند، و تشبه در لباس و منطق مى‌نمايند، تا جاهلان را در گمان مى‌افتد كه مگر از ايشانند... و اين جماعتند كه از هر دو طرف با يكديگر جنگ و جدال مى‌كنند، نه آنان را از حقيقت علم و معرفت خبرى، و نه اينان را از اخلاص و زهد و عبادت اثريست.....سپس به نقل و نقد اعمال ناشایست هر دو گروه می‌پردازد.

ادامه مطلب ←

معاد جسمانی در داستان حضرت ابراهیم

بیشتر متکلّمین معاد را علاوه بر بُعد روحانی، مشتمل بر بازگشت دوباره انسان به عالم ماده مي‌دانند و قائلند که آیات و روایات در این معنی بسیار روشن و این امر از ضروریات دین است. یکی از آیات مورد استدلال ایشان، داستان زنده شدن مرغان به دست حضرت ابراهیم عليه‌السلام است. آیه شریفه، نسبت به این ادعا بی‌ارتباط است و ادعای صراحت، با مشکلات گوناگونی روبه‌رو است. مهمترین اشکال این که آیه شریفه، کیفیت زنده کردن را بیان مي‌کند نه زنده شدن و در واقع حضرت ابراهیم عليه‌السلام در این داستان، مظهر اسم «المحیی» خداوند قرار گرفته‌است.

ادامه مطلب ←