کانال تلگرام عرفان و حکمت
عرفان وحکمت
در پرتو قرآن وعترت
دانشنامه
  • مقاله

    بخش مقالات و یادداشتها دربرگیرنده نوشته‌های علمی‌ای است که شرائط درج در بخش دانشنامه را ندارد.
    مقاله متنی علمی است که نسبة طولانی و دارای ارجاعات و تحقیق باشد.
    یادداشت یا فیش متن علمی کوتاهی است که می‌تواند در دراز مدت تأمین کننده محتوای یک مقاله باشد.
  • دانشنامه

    دانشنامه، به ارائه مباحث علمی کلی و جامع مربوط به یک مدخل می‌پردازد.
    منظور از مدخل در اینجا یک اصطلاح (مانند: توحید افعالی، اعیان ثابته و...) یا اسم خاص (کتاب، شخصیت و ...) یا موضوع خاص (مانند: ادله وحدت وجود، تاریخ فلسفه، ...) است که به طور طبیعی در فضای مجازی مورد جستجو قرار می‌گیرد.
    در ذیل مدخل‌ها می‌توانید به فهرست مقالات، یادداشتها و پرسش و پاسخهای مرتبط با آن موضوع نیز دست پیدا کنید. بخشی از محتوای مدخل‌ها برگرفته‌ای از یک متن دیگر است که می‌توانیداز طریق عنوان «متن اصلی» به آن مراجعه کنید.
عرفان و حکمت > دانشنامه > تاریخ و نقد مکتب تفکیک (کتاب)

تاریخ و نقد مکتب تفکیک (کتاب)

انتشار: یکشنبه ۸ جمادی‌الثانیه ۱۴۳۶
نویسنده: شیخ روح الله شفیعیان

کتاب تاریخ و نقد مکتب تفکیک با ارائه گزارشی صادقانه از تاریخ پیدایش این جریان، به شرح مهم ترین عقائد تفکیک در حوزه روش شناسی و جهان بینی و اعتراضات آن بر فلسفه اسلامی پرداخته و نقاط ضعف آن را به نقد کشیده است.

کتاب «تاریخ و نقد مکتب تفکیک» اثر استاد حاج شیخ محمد حسن وکیلی

این کتاب با شمارگان ۱۰۰۰ نسخه و در۲۶۰ صفحه، به همت كانون انديشه جوان و توسط سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي منتشر شد.

مکتب تفکیک از جریاناتی است که منکر اعتبار عقل فلسفی و شهود عرفانی بوده و بر پیراسته سازی معارف وحیانی از دست آوردهای بشری تأکید می نماید. کتاب حاضر با ارائه گزارشی صادقانه از تاریخ پیدایش این جریان، به شرح مهم ترین عقائد تفکیک در حوزه روش شناسی و جهان بینی و اعتراضات آن بر فلسفه اسلامی پرداخته و نقاط ضعف آن را به نقد کشیده است.

پيش از اين - علاوه بر آثار فراوانی که به طور ضمنی به بحث تاریخ و نقد مکتب تفکیک پرداخته‌اند- چندين کتاب مستقلّ نیز در نقد اين مکتب نگارش شده است؛ «علم و عقل از ديدگاه مکتب تفکيک»، «آئين و انديشه»، «نقد و بررسي نظريه تفکيک»، «از مدرسۀ معارف تا انجمن حجتيه و مکتب تفکيک»، «بنيان مرصوص»، «رؤياي خلوص»، «صراط مستقيم»؛ اما همچنان نياز به تأليفی جديد در اين زمينه احساس مي‌شد؛ زيرا:

  • ۱. دو کتاب آخر ناظر به رويکردهائي خاص از اين مکتب است و ديگر کتاب‌ها– بجز «بنيان مرصوص» - بيشتر به آراء نسل اول و دوّم اين مکتب پرداخته و کمتر نظرات معاصران را منعکس نموده‌اند.
  • ۲. بيشتر اين آثار تخصصّي است و براي کساني که با فلسفه آشنا نيستند قابل استفاده نمي‌باشد.
  • ۳. در هيچ يک از اين آثار به واقعيات تاريخ اين مکتب و عوامل پديدآمدن آن پرداخته نشده، در حالي‌که مهمّ‌ترين عامل تبليغ اين مکتب در فضاهاي عمومي، مجموعه‌اي از ادعاهاي تاريخي است.
  • ۴. در هيچ يک از اين کتاب‌ها آثار مثبت و منفي اين جريان بررسي نشده است.

غرض از تأليف کتاب حاضر پديد آوردن اثري است که:

  • اوّلاً: تاريخ، پيشينه و آثار مکتب تفکيک را شرح دهد.
  • ثانیاً: گزارشي از کليت مکتب تفکيک با رويکردهاي مختلف آن ارائه و آن را نقد نمايد.

در اين کتاب از کتب گذشته – به ویژهً «بنيان مرصوص» تأليف حجة الإسلام و المسلمين مظفّري – استفاده و تلاش شده مهم‌ترين نکات آن کتب، آورده شود.

کتاب تاریخ و نقد مکتب تفکیک شش فصل دارد:

فصل اوّل: تاريخچه مکتب تفکيک

در اين فصل از پيشينة فلسفه‌ستيزي در خراسان، تاريخ مؤسس اين مکتب و پيروان وي و عوامل شکل‌گيري و رواج آن بحث شده است.

فصل دوّم و سوّم: گزارش و نقد روش‌شناسي مکتب تفکيک

در اين دو فصل رويکردهاي گوناگون اين مکتب در ارزش نقل، عقل و شهود بررسي و نقدشده‌است. در فصل سوّم به اعتراضات عقلي تفکيک بر روش‌شناسي فلسفي نيز پاسخ داده شده‌است.

فصل چهارم: گزارش و نقد آراء تفکیکیان در خداشناسی و جهان‌شناسی و انسان‌شناسی و معاد‌شناسی می‌باشد.

فصل‌پنجم: بررسي نقدهاي تفکيکيان بر فلسفه و عرفان

در اين فصل در دو بخش، نقدهاي روائي و تاريخي مکتب تفکيک بر روش فلسفي و عرفاني ـ به ویژه آن‌ها که در میان معاصران و در فضای غیرتخصصی طرح می‌شودـ بيان و نقد و بررسی شده‌است.

فصل ششم: آثار و نتايج مکتب تفکيک

در اين فصل آثار اجتماعي مثبت و منفي جريان تفکيک به صورت گذرا بيان شده‌است.

در هر بحث به پيشينۀ تاريخي آن اشاره شده تا رابطۀ تنگاتنگ جريان تفکيک با جریان‌های مشابه چون اخباريان و شيخيه روشن شود.

مکتب تفکيک هم با فلسفه و هم با عرفان مخالف است؛ ولي این کتاب بيشتر به نقدهاي آن بر فلسفه پرداخته ؛ زيرا بناي کتاب بر اختصار است و بررسي نقدهاي اين مکتب بر عرفان غالباً نيازمند معلومات تخصًصي است.

اميد است اين کتاب موفّق به معرفي صحيح و صادقانۀ اين جريان شده و با نقدهاي علمي راه را بر پويندگان معارف قرآن و عترت هموار نموده و مقبول درگاه حضرت احديت و اهل بيت عليهم‌السلام قرار گيرد.

عناوین دیگر این نوشتار
  • تاریخ و نقد مکتب تفکیک (کتاب) (عنوان اصلی)
  • کتاب تاریخ و نقد مکتب تفکیک